(٢٧)- إِنْ هُوَ نيست قرآن‌ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعالَمِينَ‌ مگر پندى مر عالميان را كه موصل ايشانست بطريق قويم و صراط مستقيم يا نيست محمّد مگر شرف اهل عالم.

(٢٨)- لِمَنْ شاءَ مِنْكُمْ‌ اين بدل بعض است از «عالمين» يعنى قرآن موعظه نيست مگر كسى را كه خواهد از شما أَنْ يَسْتَقِيمَ‌ آنكه مستقيم شود در راه خدا و پيروى حق كند و ملازمت صواب، ابدال اين از عالمين بجهت آنست كه هيچكس منتفع نميشود بتذكر مگر كسانى كه ميخواهند مستقيم شوند بدخول در اسلام فكان غير آنها موعوظ نيستند بآن اگر چه بحسب ظاهر همه عالميان موعوظاند خلاصه سخن آنست كه تخصيص اهل استقامت بذكر براى تذكير بعد از تعميم آن براى عالميان بجهت آنست كه منفعت آن راجع بكسانيست كه طالب حقند نه غير، كما قال اللَّه‌ إِنَّما تُنْذِرُ مَنِ اتَّبَعَ الذِّكْرَ وَ خَشِيَ الرَّحْمنَ بِالْغَيْبِ‌.

(٢٩)- وَ ما تَشاؤُنَ‌ و نخواهيد شما استقامت و هدايت را إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ‌ مگر آنكه خداى خواهد رَبُّ الْعالَمِينَ‌ كه پروردگار عالميانست اجبار شما را بر آن يعنى شما بمشيت و اختيار خود ايمان نياريد مگر گاهى كه مشيت خداى تعلق گيرد بر اجبار و الجاء شما بر آن اما چون كه اين مخالف تكليفست اراده نفرمايد يا آنكه مراد اين باشد كه شما اراده استقامت نميكنيد مگر گاهى كه خداى لطف كند بشما و توفيق دهد بآن بارسال رسل و انزال كتب يا آنكه بمشيت و مراد خود طاعت و عبادت خداى نكنيد مگر گاهى كه اراده او سبحانه موافق آن باشد و و شما را بآن اعلام نمايد و تعليم دهد نه آنكه مراد اينست كه مشيت خداى موافق مشيت عباد است و بعكس زيرا كه او سبحانه مبرّا است از اراده قبايح.

سورة انفطرت‌

سورة الانفطار نيز گويند، و در مكه نزول اجلال يافته، و نوزده آيتست.

ابى بن كعب از پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم روايت كرده كه هر كه اين سوره بخواند حق سبحانه بعد دهر قطره بارانى براى وى حسنه‌اى بنويسد و جان كندن را بروى آسان گرداند، و در روز قيامت كار وى را باصلاح آورد، و حسين بن ابى علاء از ابو عبد اللَّه عليه السّلام روايت كند كه هر كه اين سوره قرائت كند با سوره‌ إِذَا السَّماءُ انْشَقَّتْ‌ و در نماز فريضه و نافله آنها را نصب العين خود دارد هيچ حجابى او را