(١٥)- بِأَيْدِي سَفَرَةٍ بدست‌هاى نويسندگان يعنى فرشتگان كه آن را نوشته‌اند يا بدست هاى سفراء و پيغام‌گذاران ميان خدا و رسولان كه فرشتگانند كه انزال آن كرده‌اند يا مراد قرآنست كه تلاوت ميكنند و فضل بن يسار نقلكرده كه حضرت صادق صلوات اللَّه عليه فرموده كه مراد حافظان قرآنند و حاملان آن، و نزد بعضى مراد اصحاب رسولند.

(١٦)- كِرامٍ‌ بزرگان نزد خداى يا مبرا از معاصى يا معظم بر مؤمنان باستغفار براى ايشان و استدعاى مزيت درجه ايشان از حضرت منان‌ بَرَرَةٍ نيكوكاران و متقيان، از مقاتل مرويست كه قرآن در شب قدر از لوح محفوظ به آسمان دنيا منزل شد بدست فرشتگان كه كاتبان او بودند و بعد از آن جبرئيل آن را بر پيغمبر نازل ساخت و بعد از وصف قرآن بيان حال مكذبان آن ميكند بقوله:

(١٧)- قُتِلَ الْإِنْسانُ‌ لعنت كرده باد و از رحمت دور باد آدمى يعنى كافر ما أَكْفَرَهُ‌ چه كافر ساخت او را؟ اين تعجب است از فرط انسان در كفران و اين با وجود اختصار دلالت ميكند بر سخط عظيم و ذم شنيع، و گويند كه مراد بانسان امية بن خلف است و قول بعضى آنست كه مراد عتبة بن ابى لهب است كه اول يكى از ربائب حضرت رسالت پناه صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم در حباله او بود و در آخر او را مطلّقه ساخت و گفت كفرت برب النجم إذا هوى و آن حضرت صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم او را نفرين كرد كه‌

اللهم سلط عليه كلبا من كلابك‌

تير دعاى آن حضرت صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم بر هدف اجابت آمده در اندك زمانى شير سر او را بر كند، و در اين باب حسان بن ثابت قصيده دارد و تفصيل اين در اوراق سابقه سمت ذكر يافت.

القصه حق سبحانه او را لعنت كرد و بطريق تعجب فرمود كه از چه كفر او اشتداد يافته و ضلالت او بنهايت رسيده كه با وجود كثرت شواهد بر توحيد نميگرود، و گويند كه‌ ما از براى استفهامست فكانه قال: ليس هاهنا شي‌ء يوجب الكفر و يدعو إليه فما الذي دعاه اليه مع كثرة نعم اللَّه عليه، چيزى نيست كه موجب كفر او شود پس با وجود كثرت نعم او سبحانه بر او چه چيز داعى كفر او شد و او را كافر ساخت و اصلا نظر نميكند در اينكه:

(١٨)- مِنْ أَيِّ شَيْ‌ءٍ خَلَقَهُ‌ از چه چيز آفريده است خداى او را، بيان ما أنعم عليه است از مبدء حدوث و غير آن و استفهام براى تحقير و لهذا از آن جواب داده بقوله:

(١٩)- مِنْ نُطْفَةٍ خَلَقَهُ‌ از مقدار اندك از آب منى بيافريد او را فَقَدَّرَهُ‌ پس آماده‌