روش هاى توان افزايى در سختى ها - عطاء الله، محسن - الصفحة ٢٣٩ - چهار معيت
بنا بر گفته بيشتر مفسّران،[١] معيّت خداى سبحان با «صابران» از ديگر نمونههاى اين همراهى است كه در چهار آيه از قرآن كريم، با تعابير (إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ)[٢] و (وَ اللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ)[٣]، به آن اشاره شده است.
در قرآن كريم، هنگام طرح امور بسيار مهم و براى ورود در آن، مقدّمهاى ذكر مىشود، برخلاف امور عادى كه بيان آنها بدون ذكر مقدّمه است. نبرد با دشمنان و مقاومت و پيروزى يا شهادت در آن نيز از امور مهمّ اسلامى است. از اينرو، در آياتى كه مسئله جهاد و تشريع احكام آن مطرح است، با بيان مقدّماتى، مسلمانان را آماده پذيرش آن نموده است.[٤] در آيات يادشده نيز، بيان همراهى خاص خدا با صابران، به عنوان يكى از مقدّمات ترغيب و تحريض مسلمانان جهت شركت در جهاد و پيكار با دشمنان ذكر شده است؛ چه اين كه در دو مورد از آنها- يك بار از زبان ياران خالص و باوفاى طالوت[٥] و بار ديگر خطاب به مؤمنان شركت كننده در جنگ «بدر»[٦]- از چنين همراهىاى براى اثبات اين مطلب استفاده شده كه در صورت اذن خدا، گروههاى اندك بر دشمنان پرشمارشان پيروز خواهند شد. همچنين در مورد ديگر- كه آن هم مربوط به جنگ بدر است-، همراهى يادشده، پس از فرمان به صبر و شكيبايى، موجب تقويت و ازدياد صبر مسلمانان شده است.[٧] در آخرين مورد نيز، با بيان همراهىِ خدا با صبركنندگان، پس از توصيه به استعانت
[١]. ترجمه تفسير الميزان، ج ١، ص ٥١٨؛ مفاتيح الغيب، ج ١٥، ص ٤٩٠ و ٥٠٧ و ج ٤، ص ١٢٥ و ج ٦، ص ٥١٤؛ ترجمه مجمع البيان، ج ١٠، ص ٢٥٨ و ج ٢، ص ١٢١ و ج ٣، ص ٩٢؛ روح المعانى فى تفسير القرآن العظيم، ج ١، ص ٤١٨ و ٥٦٣ و ج ٥، ص ٢١١؛ التبيان فى تفسير القرآن، ج ٢، ص ٣٣ و ج ٥، ص ١٥٥؛ تفسير الصافى، ج ١، ص ٢٠٣ و ٣٠٧ و ٣١٤.
[٢]. سوره بقره، آيه ١٥٣؛ سوره انفال، آيه ٤٦.
[٣]. سوره بقره، آيه ٢٤٩؛ سوره انفال، آيه ٦٦.
[٤]. تسنيم، ج ٧، ص ٥٧٥.
[٥].( وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ... فَلَمَّا فَصَلَ طالُوتُ بِالْجُنُودِ قالَ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا اللَّهِ كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإِذْنِ اللَّهِ وَ اللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ)( سوره بقره، آيه ٢٤٤- ٢٤٩).
[٦].( يا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَى الْقِتالِ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ أَلْفٌ يَغْلِبُوا أَلْفَيْنِ بِإِذْنِ اللَّهِ وَ اللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ)( سوره انفال، آيه ٦٥ و ٦٦).
[٧].( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا لَقِيتُمْ فِئَةً فَاثْبُتُوا وَ اصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ)( سوره انفال، آيه ٤٥ و ٤٦).