مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٩٧ - ٣ گرایش به جمال و زیبایی
خالی باشد. انسان لباس هم که میپوشد کوشش میکند تا حدّی که برایش ممکن باشد وضع زیباتری برای خودش به وجود بیاورد. اتاقش را [زیبا میکند.] همین سالن را در نظر بگیرید. کار اوّلیهای که این سالن برای آن ساخته شده است چیست؟
اجتماع دانش آموزان یا اجتماع اولیاء دانش آموزان برای گزارش کارها، برای سخنرانی کردن و خلاصه اجتماع عمومی. حال این که آن پردهها این جور باشد دیگر جزء موضوع نیست. آیا آن پردهها این جور باشد، مثلًا صدا را بهتر میرساند؟ نه، ولی این خودش فی حدّ ذاته [مطلوب انسان است و] اصلًا زیبایی برای انسان موضوعیت دارد. همچنین انسان ساختمان را در درجه اوّل برای حفظ خود از گرما و سرما و دزد و امثال اینها میسازد ولی همیشه آن را با حسّ زیبایی خودش مخلوط میکند، یعنی همیشه میخواهد منظره آن ساختمان، مبلمان و فرش اتاقش زیبا باشد. این «زیبایی دوستی» یک چیزی است در انسان. انسان زیباییهای طبیعت را دوست دارد.
یک جا که یک آب صاف و زلال میبیند، یک استخر، یک دریا، از دیدنش لذّت میبرد؛ از مناظر خیلی عالی طبیعی لذّت میبرد؛ از منظره آسمان، از افق، از کوهها، از همه اینها لذّت میبرد؛ یعنی اینها را زیبا میبیند و از زیبایی اینها لذّت میبرد.
و همین طور است مسأله هنر که خودش خلق نوعی زیبایی است، اموری که از قدیم «صنایع مستظرفه» نامیده شدهاند، مثل خط که یک هنر خیلی قدیمی است. خطّ بسیار زیبا برای انسان ارزش فوق العادهای دارد و انسان آن را حفظ میکند. قرآنی که با خطّ بسیار زیبا نوشته شده باشد، ده بار هم اگر انسان آن را دیده باشد دفعه یازدهم باز میخواهد ببیند، بلکه صد بار هم دیده باشد دفعه صد و یکم باز میخواهد تماشا کند.
مرحوم ابوی ما (رضوان اللّه علیه) که خطّ خودشان هم خوب بود، به «خط» مخصوصاً علاقه خاصّی داشتند. ایشان میگفتند اگر قرآن خیلی خوش خط دست من باشد دیگر نمیتوانم بخوانم، چون آنقدر خیره میشوم به خطّش و به زیباییاش که از خواندن میمانم.
نمونه خطّ زیبا کتیبه بایسنقر است در جلو ایوان مقصوره [در حرم امام رضا علیه السّلام] در آن کتیبه بزرگی که جلو پیشانی ایوان است، و بایسنقر که پسر گوهرشاد بوده، خودش در آخر این کتیبه نوشته است: «کتبه بایسنقر بن شاهرخ بن امیر تیمور گورکان». گوهر شاد زن شاهرخ بوده است و بایسنقر پسر او. در خطّ ثلث،