حکم به فوت او داد. اتّفاقاً چند روز بعد سر و کلّه آن مرد پیدا شد. مأموران به زور او را به تابوت انداخته، میبردند که دفن کنند. هر چه فریاد میکرد من زندهام کجا میبرید؟

میگفتند اشتباه میکنی، چون قاضی حکم کرده که تو مردهای پس مردهای و باید دفن بشوی.

متافیزیسینها حق ندارند بگویند: ما رئالیست هستیم و بیش از شما اصالت عین را اثبات میکنیم و تنها ماییم که میتوانیم اصالت عین را اثبات کنیم [١]؛ یا بگویند ما کی گفتیم اجزاء جهان همه از یکدیگر مجزّا و منفردند؟ اتّفاقا اوّلین بار که نظریه وحدت عالم و رابطه آلی اجزاء عالم ابراز شد، وسیله ما بود، زیرا ما بودیم که همه عالم را به صورت یک جاندار، مانند یک انسان، دانستیم و تنها مکتب ماست که میتواند دم از رابطه آلی همه اجزاء جهان بزند.

الهی حق ندارد بگوید: عالیترین نظریات در متحرّک بودن جهان بلکه عین حرکت بودن جهان، وسیله ما ابراز شد و تنها مکتب ماست که میتواند ثابت کند جهان عین جریان است نه شیء جاری.

حق ندارد بگوید: آنچه شما او را «تبدیل تغییر کمّی به تغییر کیفی» مینامید ما سالها بلکه قرنها قبل با تعبیر صحیح و درستش از او به نام «مقدّمه بودن تغییرات کیفی برای تغییرات ماهوی» ادا کردیم و آنچه علم زیست شناسی جدید در مورد تکامل جانداران (موتاسیون) میگوید نظریه جدیدی است، نه به شما مربوط است نه به ما.

حق ندارد بگوید: نقش اساسی تضاد را در کار جهان اوّلین بار ما کشف کردیم منهای یک سلسله اغلاط که دامنگیر شما شده است که نقش «تضاد» را عامل حرکت دانستید بدون توجّه به عوامل متضاد و بدون توجّه به اینکه عوامل و نیروهای متضاد خود معلول حرکتها و تحوّلات و تغییرات عالماند پس تضاد نمیتواند توجیه کننده حرکت باشد، بلکه حرکتها و تحوّلات است که منجر به پیدایش تضادها و نیروهای متضاد میشود و آن نیروهای متضاد به نوبه خود عامل تسریع حرکت میگردند.

آری، متافیزیسین حق ندارد این سخنان را بگوید، زیرا اگر این سخنان را بر زبان آورد پس تکلیف اینهمه ایرادهای علمی! که بناست بر سخنش گرفته شود چه میشود؟

[١]. رجوع شود به جلد اوّل اصول فلسفه و روش رئالیسم.