مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣٢ - زندگی مورچه از نظر علی ( ع )

سلیمان و سپاهیانش به وادی مورچگان رسیدند. در این وقت مورچهای مورچگان را مخاطب قرار داد و گفت: ای مورچگان! به پناهگاههای خود داخل شوید، مبادا سلیمان و سپاهیانش شما را لگدمال کنند؛ اینها نمیفهمند و توجّهی به شما ندارند.

سلیمان که متوجّه این خطاب مورچه شد از گفته این مورچه لبخندی زد و گفت:

خدایا! مرا توفیق ده که نعمتهای تو را که به من و پدر و مادرم عنایت کردهای شکر کنم و کار شایستهای که موافق رضای تو باشد انجام دهم. خدایا! به کرم و رحمت خود مرا از بندگان صالح خودت قرار بده.

امیر المؤمنین (ع) در آن جملهها فرمود: «و ما فی الرّأس من عینها و اذنها». اشاره میکند که دستگاه دید و شنید این حیوان در سر اوست. امروز هم دانشمندان در تحقیقات خود به اینجا رسیدهاند که این حیوان به وسیله شاخکهایی که در سر دارد خبر میدهد و خبر میگیرد.

در آخر سخن خود میفرماید:

و لو ضربت فی مذاهب فکرک لتبلغ غایاته ما دلتک الدّلالة إلّا علی أنّ فاطر النّملة هو فاطر النّخلة لدقیق تفصیل کلّ شیء و غامض اختلاف کلّ حی، و ما الجلیل و اللّطیف، و الثّقیل و الخفیف، و القوی و الضّعیف فی خلقه إلّا سواء [١].

اگر در راههای فکر و اندیشه سیر کنی تا به نتیجه برسی، جز این دستگیرت نخواهد شد که خالق مورچه کوچک و خالق درخت تناور خرما یک قدرت است. همان نظام دقیقی که در این به کار رفته در آن به کار رفته است. در مقابل قدرت خلّاقیت او کوچک و بزرگ، سبک و سنگین، قوی و ضعیف برابرند.

به هر حال، قرآن کریم در عین اینکه میفرماید خداوند از هر ظاهری ظاهرتر است بلکه ظاهر واقعی اوست، «همه عالم به نور اوست پیدا»، در عین حال به واسطه اینکه ساختمان فکری بشر طوری است که معمولًا اشیاء را به کمک نقطه مقابل میشناسد، خداوند را از طریق تجلّیاتش و مظاهرش که افول و غروب دارند، گاهی