مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٨ - درس نهم و دهم ابواب و رئوس مسائل فقه (٤) احکام

حکومت اسلامی، قاتل وسیله اولیاء میت اعدام میشود. ولی در خطای محض قاتل اعدام نمیشود بلکه باید به اولیاء مقتول دیه بپردازد.

١٢. کتاب الدیات. دیه نیز مانند قصاص در مورد جنایات است و مانند قصاص حقی است برای مُجنی علیه (و یا ورثه او) بر جانی، با این تفاوت که قصاص نوعی معامله به مثل است ولی دیه جریمه مالی است. احکام دیات نیز مانند احکام قصاص مفصل است.

فقها در ذیل کتاب القصاص و کتاب الدّیات به مناسبت، مسئله ضمانت طبیب و ضمانت مربّی (مؤدِّب) را طرح میکنند.

در مورد طبیب میگویند: اگر طبیب حاذق نباشد و در معالجهاش اشتباه کند و منجر به قتل مریض شود ضامن است، و اگر حاذق باشد و بدون اجازه مریض یا اولیاء مریض معالجه کند و سبب مرگ مریض گردد باز هم ضامن است، اما اگر حاذق باشد و با اجازه مریض یا ولی مریض دست به کار شود باید قبلًا ذمّه خود را بری نماید، یعنی با مریض یا اولیاء مریض شرط کند که من حداکثر کوشش خود را خواهم کرد اما اگر احیاناً منجر به مرگ مریض شد من متعهد نیستم. در این صورت فرضاً منجر به مرگ مریض و یا نقص عضوی شود ضامن نیست. اما اگر شرط نکرده و دست به کار شود، بعضی از فقها میگویند ضامن است.

مربّی و مؤدّب نیز اگر بدون هیچ ضرورتی کودک را بزند و منجر به قتل یا نقص عضو او بشود ضامن است. اگر واقعاً در شرایطی است که ضرورت ایجاب میکند که کودک را تنبیه کند و اتفاقاً منجر به مرگ یا نقص عضوی او میشود، باید قبلًا از اولیاء کودک اجازه بگیرد والّا ضامن است.