روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٦ - ترجمه

الاضمار،يقال:بعدا له و سحقا و جدعا،اى ابعده اللّه بعدا،اى اهلكه هلاكا.و البعد الاسم،و الابعاد المصدر منه] [١].

ثُمَّ أَنْشَأْنٰا مِنْ بَعْدِهِمْ قُرُوناً آخَرِينَ ،پس بيافريديم از پس ايشان جماعتى ديگر را.

مٰا تَسْبِقُ مِنْ أُمَّةٍ أَجَلَهٰا وَ مٰا يَسْتَأْخِرُونَ ،سبق نبرد هيچ امّت وقت مرگ [٢]را،و بازپس ندارند [٣]ايشان را از آن،يعنى از اجل مضروب كه ايشان را بود،و آن‌وقت معيّن هلاك و مرگ ايشان را در تقديم و تأخير نرود [٤].

ثُمَّ أَرْسَلْنٰا رُسُلَنٰا تَتْرٰا ،آنگه بفرستاديم پيغامبران [٥]را پياپى.ابن كثير و ابو عمرو و ابو جعفر خواندند:تترى به تنوين بر توهّم آن‌كه«يا»اصلى است،كمعزى و [٦]معزا و بهمى و بهما،و باقى قرّاء به«يا»خواندند [٧]،گفتند [٨]:«يا [٩]»تأنيث راست،كغضبى و سكرى،و گفت [١٠]:لا ينصرف است.و آن‌كه به«الف»خواند،گفت:منصرف است،و اصل«تترى»،«وترى» [١١]من المواترة،كالتّقوى من وقيت،و التّكلان من وكلت[اليه] [١٢]الامر،و محلّ او نصب است بر حال.[اى متواترة.و گفتند:مصدر است،كالتّقوى براى آن حال كرده است آن را از جماعت] [١٣]. كُلَّ مٰا جٰاءَ أُمَّةً رَسُولُهٰا كَذَّبُوهُ ،هرگه كه رسولى به امّت خود آمد او را به دروغ داشتند. فَأَتْبَعْنٰا بَعْضَهُمْ بَعْضاً ،يعنى فى الهلاك بهرى را براثر بهرى هلاك كرديم پياپى بى‌تأخيرى.

وَ جَعَلْنٰاهُمْ أَحٰادِيثَ ،جمع احدوثه،و ايشان را مثلى [١٤]ساير كرديم كه:ايشان مثل زنند و عبرت برگيرند با ايشان،و اين لفظ در شرّ به كار دارند،لا يقال جعلته احدوثة في الخير. فَبُعْداً لِقَوْمٍ لاٰ يُؤْمِنُونَ ،هلاك باد قومى را كه به خداى ايمان نيارند.