ملايم حكمت باشد.و گفتند:معنى آن است كه،خداى تعالى نبوّت به آن دهد كه او خواهد ازآن‌كه مصلحت داند كه صلاحيت آن دارد.و گفتند:معنى آن است كه،خداى تعالى حكم كند به هدايت و ايمان آن‌كس كه او خواهد. وَ يَضْرِبُ اللّٰهُ الْأَمْثٰالَ لِلنّٰاسِ ،و مثلها چنين مى‌زنند براى مردمان كه او به همه چيز عالم است و داند كه چه باشد كه مكلّفان را در آن لطف و بيان بود كه عند آن به طاعت نزديك شوند و از معصيت دور.

قوله تعالى: فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللّٰهُ ،در نظم آيت خلاف كردند و در آن‌كه اين ظرف متعلّق به چيست؟بعضى گفتند:تقدير آن است كه المصباح في بيوت،و قيل:

توقد في بيوت،و بهينۀ اقوال آن است كه:في بيوت صفتها كذا[يسبّح] [١]رجال.

آنگه در«بيوت»خلاف كردند،بعضى گفتند:مراد مساجد است.سعيد جبير روايت كرد از عبد اللّه عبّاس كه او گفت:مساجد خانه‌هاى خداست در زمين از زمين همچنان تابنده و روشن باشد كه ستاره از آسمان.عمرو بن ميمون گفت:من اصحاب پيغامبر را دريافتم،ايشان گفتندى:مسجدها خانۀ [٢]خداست در زمين،و واجب است بر خداى تعالى كه زاير خود را در خانۀ خود گرامى دارد.صالح بن حيّان [٣]گفت عن[١٠٤-پ]ابي بريده [٤]كه،مراد چهار مسجد است كه آن را پيغامبران بنا كرده‌اند:مسجد مكّه،يعنى خانۀ كعبه كه ابراهيم و اسماعيل بنا كردند، و بيت المقدّس كه داود و سليمان بنا كردند،و مسجد مدينه كه رسول-عليه السّلام- بنا كرد،و مسجد قبا كه اساس آن [٥]بر تقوا نهادند،و آن هم رسول-عليه السّلام-بنا كرد.

انس بن مالك روايت كرد و بريده كه:يك روز رسول-عليه السّلام-اين آيت مى‌خواند،مردى برخاست [٦]و گفت:يا رسول اللّه!اين خانه‌ها كدام است؟گفت:

[١] .اساس:ندارد،با توجّه به فحواى عبارت و اتّفاق نسخه بدلها،افزوده شد.

[٢] .همۀ نسخه بدلها:گفتند كه مساجد خانه‌هاى.

[٣] .آج،لب:صالح حنان،آز،لب:صالح جنان،مش:صالح بن حيات.

[٤] .آز:ابى برده.

[٥] .همۀ نسخه بدلها،بجز مه+را.

[٦] .همۀ نسخه بدلها:برخواست.