روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٢٦ - ترجمه
اظهار زينت نكنند الّا بر شوهران خود،يا برادران خود [١]،يا پدران شوهران،يا پسران ايشان،يا پسران شوهر ايشان،و بر پدران خود شايد نيز تا اظهار كنند و ان علوا،و اگرچه بر بالا مىشود از اجداد و اجداد [٢]،پس جملۀ ايشان [٣]:شوهراناند [٤]،و پدران زناناند،و پدران و فرزندان [٥]ايشاناند-اعنى فرزندان خود،و برادران ايشاناند يا پسران برادرانشان،يا پسران خواهرشان يا زنانشان،مراد [٦]زنان مؤمناناند بر موجب اين آيت،حلال [٧]نباشد زنان مسلمانان را كه پيش زنان كافران برهنه شوند الّا كه پرستار ايشان باشد،و ذلك قوله تعالى: أَوْ مٰا مَلَكَتْ أَيْمٰانُهُنَّ ،عباده گفت:عمر خطّاب نامه نبشت به ابو عبيده جرّاح آنجا كه او عامل بود،گفت:شنيدم كه زنان اهل كتاب با زنان مسلمانان به يك جاى به گرمابه [٨]مىشوند،تمكين مكن ايشان را ازآنكه با زنان مسلمانان به گرماوه [٩]روند [١٠]،و اندام ايشان ببينند.او كس فرستاد و منع كرد،و قوله تعالى: أَوْ مٰا مَلَكَتْ أَيْمٰانُهُنَّ عامّ است در جملۀ[٩٩-ر]زيردستان از بنده و پرستار،كه رخصت است زنان را كه زينت خود از ايشان بازنپوشند.
ابن جريج گفت:مخصوص است آيت به پرستاران دون بندگان،و بر قول آنان كه گفتند:بندگان در اين داخلاند،محمول بود،امّا بر آنكه ايشان نابالغ باشند و امّا بر آنكه زينت ظاهر اظهار كنند بر ايشان،و امّا بر آنكه از كودكى تربيت با ايشان بوده باشد و مقارب بلوغ باشند. أَوِ التّٰابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجٰالِ ،يا تابعانى كه شما را باشند كه ايشان را به زنان حاجت نبود.
عبد اللّه عبّاس گفت:آنان باشند كه در شرع متابعت قوم كنند به طمع طعام ايشان را،و هم او گفت:مراد آناناند كه زنان از ايشان شرم ندارند،و يك روايت ديگر از او آن است كه:عنّين باشند.مجاهد گفت:مراد ابلهى است كه احوال زنان
[١] .همۀ نسخه بدلها:پدران ايشان،اعنى پدران اين زنان.
[٢] .همۀ نسخه بدلها،بجز آز+اجداد.
[٣] .همۀ نسخه بدلها،بجز آز+دوازده كساند.
[٤] .همۀ نسخه بدلها،بجز آز:شوهر باشد.
[٥] .آط،لب+شوهران،آج،لب،آل،مش:پدران شوهران و فرزندان شوهران.
[٦] .همۀ نسخه بدلها+از.
[٧] .همۀ نسخه بدلها:روا.
[٨] .آط،آج،لب،آل،مش:گرماوه.
[٩] .آط،آب،آز،مش:گرمابه.
[١٠] .آب،آز+به يك جا.