روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣١٠ - ترجمه
ما رسول[خداى] [١]جهان است.
أَنْ أَرْسِلْ مَعَنٰا ،«ان»تعلّق دارد به معنى رسول،يعنى [٢]ارسلنا اللّه اليك [١٤٤-ر]بأن [٣]ارسل،خداى ما را به تو بازفرستاده است كه بگوييم [٤]تو را كه بفرست [٥]فرزندان يعقوب را با ما،يعنى دست از ايشان بدار و ايشان را با ما گذار [٦]كه ايشان قوم مااند و از نسب مااند،و اين استرقاق و بندگى از ايشان بردار.
گفتند [٧]،موسى-عليه السّلام-گفت:اينان را با ما بفرست تا ما به فلسطين رويم،و چهارصد سال بود تا فرعون و قبطيان ايشان را به بندگى مىداشتند،و در آنوقت عدد بنى اسرايل سيصد هزار و سىهزار تن بودند.و گفتهاند:اين عدد مردان بود جز زنان و كودكان.چون خداى تعالى موسى را و هارون را به يك جاى اين رسالت فرستاد [٨]،برخاستند [٩]و به يك جاى [١٠]به مصر آمدند و بر در سراى فرعون يك سال مقام كردند كه به او نرسيدند،و كس اين حديث با فرعون نگفت.آخر يك روز دربان در سراى رفت و گفت:دو مرد يك سال است تا بر در اين سراى مىنشينند، و مىگويند:ما رسولان خداى جهانيانيم [١١].فرعون گفت:در آريد ايشان را تا ساعتى بر ايشان بخنديم،و گفتند كه:ايشان يك سال آنجا مقام كردند،كس به [١٢]ايشان التفات نكرد،و هركه سخن ايشان شنيد گفت:دو ديوانهاند،سخنى مىگويند كه لايق حال و وقت نيست،و ايشان خداى را نشناختند تا رسول او را باور دارند،تا يك روز مسخرهاى بود فرعون را از [١٣]پيش او حديثى مىكرد [١٤]،ميان سخن گفت:هزار بار آن فلان كس ديوانهتر [١٥]است از اين دو ديوانه كه بر در اين سراى دعوى پيغامبرى خداى
[١] .اساس:ندارد،از آط،افزوده شد.
[٢] .همۀ نسخه بدلها:اى.
[٣] .همۀ نسخه بدلها:انّ.
[٤] .اساس:گويى،ديگر نسخهها:ندارد،با توجّه به معنى جمله تصحيح شد.
[٥] .همۀ نسخه بدلها:است كه با ما بفرست.
[٦] .آط:گزار.
[٧] .همۀ نسخه بدلها:گفت.
[٨] .همۀ نسخه بدلها:فرمود.
[٩] .آب،لب،آز:خواستند.
[١٠] .همۀ نسخه بدلها:و با هم.
[١١] .همۀ نسخه بدلها:جهانيم.
[١٢] .همۀ نسخه بدلها:با.
[١٣] .همۀ نسخه بدلها:ندارد.
[١٤] .همۀ نسخه بدلها+در.
[١٥] .همۀ نسخه بدلها:سخن گفت فلان كس هزار بار ديوانهتر.