مَا اتَّخَذَ اللّٰهُ مِنْ وَلَدٍ ،خداى تعالى هيچ فرزند نگرفت،و آنچه مشركان بر او گفتند [٤]از اتّخاذ فرزندان از ملائكه،دروغ گفتند،و همچنين جهودان و ترسايان در عزير و مسيح. وَ مٰا كٰانَ مَعَهُ مِنْ إِلٰهٍ ،«من»زيادت است براى تأكيد نفى،و با او هيچ خداى نبوده است.«اذا»،اين جواب شرطى محذوف است،و التّقدير:لو كان معه آلهة اذا، لَذَهَبَ كُلُّ إِلٰهٍ بِمٰا خَلَقَ ،پس ببردى[هر] [٥]خداى آنچه آفريده بودى.

وَ لَعَلاٰ بَعْضُهُمْ عَلىٰ بَعْضٍ ،و بهرى بر بهرى[٧٨-ر]ترفّع و استعلا جستى،و اين معنى دليل ممانعت است و متكلّمان آن دو [٦]دليل از اين دو آيت [٧]استخراج كردند، اين آيت و قوله تعالى: لَوْ كٰانَ فِيهِمٰا آلِهَةٌ إِلاَّ اللّٰهُ لَفَسَدَتٰا [٨]... ،تا آنگه [٩]گفت:

سُبْحٰانَ اللّٰهِ عَمّٰا يَصِفُونَ [١٠] ،منزّه است او از آنچه ايشان او را وصف مى‌كنند به آن از فرزند و همتا و مانند.

عٰالِمِ الْغَيْبِ [١١] ،ابن كثير و ابو عمرو و ابن عامر و حفص عن عاصم،«عالم الغيب»خواندند به جرّ صفت لقوله: سُبْحٰانَ اللّٰهِ ،و باقى قرّاء به رفع«ميم»خبر المبتدا المحذوف،اى هو عالم الغيب و الشّهادة،و خداى تعالى عالم است به پنهان و آشكارا. فَتَعٰالىٰ عَمّٰا يُشْرِكُونَ ،متعالى و افراشته [١٢]ازآن‌كه با او انباز توان گرفتن.

آنگه خداى تعالى رسول را دعا بياموخت على سبيل الرّغبة فيه و الخشوع له

[١] .اساس:ندارد،از آط،افزوده شد.

[٢] .اساس:مى‌آفريند،به قياس با نسخۀ آط،تصحيح شد.

[١٠] [٣] .آط،آب،آز،مش:آوريم.

[٤] .آط،آب،آج،لب،آز:گرفتند.

[٥] .همۀ نسخه بدلها+هر.

[٦] .همۀ نسخه بدلها:ندارد.

[٧] .آب،آج،لب،آز:روايت.

[٨] .سورۀ انبياء(٢١)آيۀ ٢٢.

[٩] .آل:الآية تا آنگه كه.

[١١] .اساس:عالم الغيب،به قياس با متن قرآن مجيد،تصحيح شد.

[١٢] .آز،مش:انباشته است،آط،آب،آج،لب،مه+است.