روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٨٧ - ترجمه
ابو حمزه الثّمالىّ گفت:مراد روز آدينه است كه رسول-عليه السّلام-چون بر منبرى شدى و مردى را كارى پيش آمدى از قضاى حاجتى و تجديد وضوى يا رنجى و بيمارى،از مسجد بيرون نشدى تا برابر رسول آمدى و از او به اشارت دستورى خواستى.رسول-عليه السّلام-او را دستورى دادى تا او برفتى،حقتعالى گفت: إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَأْذِنُونَكَ أُولٰئِكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِاللّٰهِ وَ رَسُولِهِ ،آنان كه از تو دستورى خواهند ايشان باشند كه به خدا و پيغامبر ايمان دارند.آنگه رسول را فرمود كه:از تو دستورى خواهند براى بهرى كارهاى خود،دستورى ده آنان را كه تو خواهى،و استغفار كن براى ايشان،و آمرزش خواه از خداى ايشان را،كه خداى آمرزنده و بخشاينده است.
قوله تعالى: لاٰ تَجْعَلُوا دُعٰاءَ الرَّسُولِ بَيْنَكُمْ ،الآية،مجاهد و قتاده گفتند:معنى آن است كه رسول را-عليه السّلام-چنان مخوانى كه يكديگر را خوانى،مگويى يا احمد!و يا محمّد!و يا ابا القاسم!بل گويى:يا رسول اللّه!يا نبىّ اللّه!و بعضى دگر مفسّران گفتند،معنى آن است كه:حذر كنى از دعاى رسول-عليه السّلام [١]-چون او را به خشم آورده باشى،كه دعاى او بر شما نه چنان باشد كه دعا و نفرين شما يكديگر را،بل دعاى او موجب سخط و عذاب باشد،و قول اوّل اولىتر است لقوله:
كَدُعٰاءِ بَعْضِكُمْ بَعْضاً ،و اگر اين معنى خواستى،گفتى:كدعاء بعضكم على بعض،براى آنكه اين دعا اهمّ از [٢]دعوت و دعاست كه ما مىخوانيم [٣]يكديگر را، يقال:دعوت اللّه لفلان بالخير و عليه بالشّر. قَدْ يَعْلَمُ اللّٰهُ الَّذِينَ يَتَسَلَّلُونَ مِنْكُمْ لِوٰاذاً ، خداى تعالى داند آنان را كه فروخيزند [٤]از ميان شما پوشيده.«لواذا»،مصدرى است لا من لفظ الفعل در جاى حال اى ملاوذين،بهرى در پس بهرى پنهان شده.و لواذا [٥]، لاوذ يلاوذ ملاوذة.و اگر مصدر«لاذ»بودى،لياذا گفتى،كالقيام من قام،و الصّيام من صام.
و گفتند:اين روز حفر خندق بود كه رسول-عليه السّلام صحابه را فرمود تا خندق
[١] .مش+كه.
[٢] .همۀ نسخه بدلها:دعا هم آن.
[٣] .مش:مىخواهيم.
[٤] .آط:فرخيزند.
[٥] .همۀ نسخه بدلها+مصدر.