روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٥٢ - ترجمه

باشد ايشان را از رجوع كه مصلحت اقتضا نكند رجوع ايشان با دنيا،اين قول مجاهد است.عبد اللّه عبّاس گفت:حجاب باشد.سدّى گفت:اجل باشد.قتاده گفت:

بقيّه دنياست.ابن زيد گفت:آن مدّت كه از ميان مرگ و بعث باشد.ابو امامه گفت:مراد گور است،و گفتند:امهال باشد.

روايت كردند از رسول-صلّى اللّه عليه و آله-كه او گفت كه:چون مؤمن فريشتگان مرگ را ببيند،او را گويند:اختيار كنى تا تو را بازگذاريم تا با دنيا روى-بر طريق امتحان؟گويد:نه كه دنيا سراى بلا و محنت است،بل قد[و] [١]ما الى اللّه تعالى،بل خواهم تا قدوم من بر خداى باشد.و امّا كافر چون فريشتگان را بيند گويد: رَبِّ ارْجِعُونِ -الآية،و اين خبر قوّت قول آن‌كس باشد كه گفت:خطاب با فريشتگان است.

فَإِذٰا نُفِخَ فِي الصُّورِ فَلاٰ أَنْسٰابَ بَيْنَهُمْ يَوْمَئِذٍ -الآية،چون صور دردمند از ميان ايشان نسب [٢]نباشد [٣]،يعنى روز قيامت به نسب فخر نيارند چنان كه در دنيا. وَ لاٰ يَتَسٰاءَلُونَ ،و يكدگر را نپرسند.ابو العاليه گفت اين مانند آن است كه گفت: وَ لاٰ يَسْئَلُ حَمِيمٌ حَمِيماً [٤].ابن جريج گفت:معنى آن است كه در قيامت كس به نسب چيزى نخواهد و توسل نكنند خويشان به يكديگر از جهت نسب و قرابت.

و خلاف كردند [٥]كه مراد به آيت كدام نفخه است؟عبد اللّه عبّاس گفت كه:

اين به نفخ اوّل باشد كه: ...فَصَعِقَ مَنْ فِي السَّمٰاوٰاتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ [٦]... ،عند آن حال، فَلاٰ أَنْسٰابَ بَيْنَهُمْ يَوْمَئِذٍ وَ لاٰ يَتَسٰاءَلُونَ .امّا روز قيامت چنان باشد كه: ...ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْرىٰ فَإِذٰا هُمْ قِيٰامٌ يَنْظُرُونَ ، وَ أَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلىٰ بَعْضٍ يَتَسٰاءَلُونَ [٧]، يعنى در نفخۀ اوّل يكديگر را نپرسند،و در دوم يكديگر را پرسند تا در آيات مناقضه نباشد.