روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٩٢ - ترجمه
اى امناء.
آنگه گفت: أُوْلٰئِكَ يُجْزَوْنَ الْغُرْفَةَ بِمٰا صَبَرُوا ،ايشان را جزا و پاداشت غرفه دهند [١]،يعنى درجه بلند.و غرفه جاى بلند باشد كه در [٢]او دريچهها [٣]باشد. بِمٰا [٤]، «با»مجازات راست،و«ما»مصدريّه است،اى بصبرهم،به آن صبر كه كردند.
وَ يُلَقَّوْنَ فِيهٰا تَحِيَّةً وَ سَلاٰماً ،و به استقبال ايشان برند در بهشت[و در] [٥]غرفه بهشت تحيّت و خطاب نيكو و سلام.
باقر-عليه السّلام-گفت:
بما صبروا [٦]على الفقر [٧]،و كوفيان خواندند:
«و يلقون»،به فتح«يا»و تخفيف«قاف»من اللّقاء،و باقى قرّاء«يلقّون»من التّلقية،و نصب او بر مفعول است بر قرائت اوّل مفعول به،و بر قرائت دوم مفعول دوم باشد.
قُلْ مٰا يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّي لَوْ لاٰ دُعٰاؤُكُمْ ،بگو اى محمّد كه خداى تعالى مبالات نكند به شما اگر نه دعاى شما باشد،يعنى آنچه شما را به نزديك او جاهى پديد آورده است دعاى شماست.
مجاهد و ابن زيد گفتند،معنى آن است [٨]:ما يصنع بكم ربّي،خداى من شما را چه خواهد كرد و كجا برد شما را.ابو عبيده گفت:اصل كلمه از تهيّه و ساز كردن است،من قولهم:عبات الجيش [٩]و عبات الطّيب،و عرب گويد:ما عبات بكذا و ما باليت به و لم اعتدّ به فوجوده و عدمه سواء،قال الشّاعر-شعر:
كانّ بنحره و بمنكبيه
عبيرا بات يعبؤه عروس
لَوْ لاٰ دُعٰاؤُكُمْ
،[گفتند] [١٠]اگر نه عبادت شما بودى،و گفتند:لو لا ايمانكم،اگر نه ايمان شما بودى.
[١] .اساس:دهد،به قياس با نسخۀ آط،و ديگر نسخه بدلها،تصحيح شد.
[٢] .همۀ نسخه بدلها:براساس.
[٣] .و ديگر نسخه بدلها:دريجها.
[٤] .همۀ نسخه بدلها+صبروا.
[١٠] [٥] .اساس:ندارد،از آط،افزوده شد.
[٦] .آز+به آن مخافات راست.
[٧] .همۀ نسخه بدلها+به آن صبر كه كردند بر درويشى.
[٨] .همۀ نسخه بدلها+كه.
[٩] .همۀ نسخه بدلها:الجنس.