روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٥٦

نيكيها و ذكر خداى كنند [١]بسيارى،و كينه كشند [٢]پس ازآن‌كه بر ايشان ستم كرده باشند،و بدانند آنان كه ستم كرده باشند كه به چه بازگشتنگاه گردند [٣].

قوله تعالى: وَ إِنَّهُ لَتَنْزِيلُ رَبِّ الْعٰالَمِينَ ،حق‌تعالى گفت: وَ إِنَّهُ [٤]ضمير قرآن است[يعنى اين قرآن تنزيل خداى جهانيان است.و تنزيل،مصدر باشد و مراد منزّل است جز آن است] [٥]كه به عرف شرع قرآن و فرقان و وحى [٦]تنزيل محقّق شده است بر اين كتاب،و اگرچه در اصل وضع حقيقت نبوده است [٧].

نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ ،اهل حجاز و ابو عمرو خواندند:«نزل»به تخفيف«زا» من النّزول بر فعلى لازم،و روح الامين به رفع بر فاعليّت.و باقى قرّاء«نزّل [٨]» خواندند [٩]بر فعل متعدّى به تشديد«زا»،بر آنكه فعل خداى را باشد-جلّ جلاله.و «روح الامين»،به نصب خواندند بر مفعول به.بر قرائت اوّل،معنى آن باشد كه:

فرود آرد [١٠]روح الامين اين قرآن را بر دل تو.و بر قرائت دوم:فروفرستاد خداى-جلّ جلاله-جبريل را به اين قرآن بر دل تو.

لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ ،تا از جمله ترسانندگان باشى [١١].

بِلِسٰانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ ،به زبانى تازى روشن،و براى آن گفت: عَلىٰ قَلْبِكَ ،بر دل تو،كه رسول-عليه السّلام-خواننده نبود،جبريل-عليه السّلام-قرآن بر وى خواندى تا او به دل فراگرفتى و ياد گرفتى.