روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٣٧ - ترجمه

است في قولهم:لو كان لي مال لحججت،اگر مرا مال [١]بودى حج كردمى،يعنى كاشك [٢]مرا مال [٣]بودى تا حج كردمى.

آنگه حق‌تعالى در عقب اين قصّه گفت: إِنَّ فِي ذٰلِكَ -الآية،در اين كه رفت آيتى و دلالتى است. وَ مٰا كٰانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ ،و بيشترينۀ ايشان ايمان نمى‌آرند [٤]، و خداى تو عزيز و رحيم است.

كَذَّبَتْ قَوْمُ نُوحٍ الْمُرْسَلِينَ ،آنگه در قصّۀ نوح گرفت [٥]و گفت [٦]و تكذيب قوم او او را،گفت:قوم نوح پيغامبران را به دروغ داشتند.و«قوم»را هم تذكير كنند و هم تأنيث،و در آيت [٧]لفظ تأنيث گفته است.

حسن بصرى را سؤال كردند از اين آيت و آياتى كه مانند اين است.گفتند [٨]، خداى تعالى[گفت] [٩]:قوم نوح پيغامبران را [١٠][١٥١-پ]تكذيب كردند و بديشان يك پيغامبر آمد،و كذا قوله تعالى: كَذَّبَتْ عٰادٌ الْمُرْسَلِينَ [١١]،و: كَذَّبَتْ ثَمُودُ الْمُرْسَلِينَ [١٢].گفت:حق‌تعالى براى آن چنين فرمود گفتن كه،آنچه [١٣]پيغامبر آورد جمله آن آوردند و آن گفتند از توحيد و عدل و دعوت با راه حق،پس مكذّب يكى از ايشان مكذّب باشد جمله را.

إِذْ قٰالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ [١٤] ،چون گفت ايشان را برادر ايشان نوح [١٥]،يعنى برادر در نسب نه برادر در دين،چنان كه اميرالمؤمنين -عليه السّلام-گفت:اخواننا بغوا علينا.

أَ لاٰ تَتَّقُونَ ،از خداى نترسى [١٦]؟