روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٨٩ - ترجمه
مفسّران در معنى او خلاف كردند،ضحّاك گفت:مراد به«زور»شرك است و تعظيم انداد.علىّ بن ابي طلحه گفت:مراد گواهى به دروغ است.عمر [١]گواه دروغ [٢]را چهل تازيانه زدى،و روى سياه كردى،و در شهر بگردانيدى تا ديگران منزجر شدندى [٣]از مانند آن.مجاهد گفت:عيد مشركان است.ليث گفت:
غناست،و اين قول محمّد بن الحنفيّة است.محمّد بن المنكدر گفت به اسناد از رسول-عليه السّلام-كه او گفت:چون روز قيامت باشد،خداى تعالى گويد كجااند آنان كه خويشتن را منزّه داشتند و اسماع [٤]خود را از لهو و مزامير شيطان؟ايشان را در روضههاى مشك ببرند [٥]،آنگه فرشتگان را گويد:[١٣٧-پ]بشنوانى بندگان مرا تحميد و تمجيد،و بگويى ايشان را كه: ...لاٰ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لاٰ هُمْ يَحْزَنُونَ [٦]،بر ايشان ترسى و اندوهى نيست.
عمرو بن قيس [٧]گفت في قوله تعالى: لاٰ يَشْهَدُونَ الزُّورَ :اى مجالس الخنا،يعنى به مجالس فحش حاضر نشوند.ابن جريج گفت:مراد دروغ است.قتاده گفت:
مجالس الباطل.
و اصل زور تحسين [٨]چيزى باشد به ظاهر،و باطن برخلاف آن باشد،و تمويه و تلبيس [٩]باشد،و باطل به صورت حق نمودن.
وَ إِذٰا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِرٰاماً ،و چون به لغو بگذرند كريموار بگذرند [١٠].مقاتل گفت معنى آن است كه:چون از كفّار دشنام شنوند [١١]،اعراض كنند و روى بگردانند،نظيره قوله: وَ إِذٰا سَمِعُوا اللَّغْوَ أَعْرَضُوا عَنْهُ [١٢]... ،سدّى گفت:منسوخ است به آيت قتال،و درست نيست از آن وجه كه
[١] .اساس+رضى اللّه عنه،آز،مش+خطّاب.
[٢] .آط،آب،آج،لب،آز،آل:گواهى به دروغ.
[٣] .آل:تنبيه شدى.
[٤] .لب،آل:استماع.
[٥] .همۀ نسخه بدلها:را درآوريد در روضهاى مشك.
[٦] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ٦٢.
[٧] .همۀ نسخه بدلها:عمر بن قيس.
[٨] .آط،آب:تحسير،آج،لب:نحبر،آل:بحر،آز،مش:تخسير.
[٩] .اساس:بليعى،با توجّه به آط و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[١٠] .آج،لب:بگذارند.
[١١] .اساس+و به قياس با ديگر نسخه بدلها،و با توجّه به معنى عبارت زايد مىنمود.
[١٢] .سورۀ قصص(٢٨)آيۀ ٥٥.