روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٣٤ - ترجمه
و كسوت.
و چون زنى بكر به زنى كند،در اوّل حال شايد كه او را تفضيل دهد به سه شب تا هفت شب.چون زنى آزاد دارد و زنى برده،دو شب زن آزاد را باشد و يك شب برده را.و اگر اين كنيزك به ملك يمين دارد،او را قسمت نرسد با زنان آزاد.
و حكم زنان اهل كتاب،حكم پرستاران باشد.
و آنكس كه بر زنى عقد خواهد بستن،روا باشد كه روى او ببيند و رفتار و اندام او در جامه،و چون نخواهد [١]بستن نشايد.
قوله تعالى: وَ أَنْكِحُوا الْأَيٰامىٰ مِنْكُمْ ،انكاح تمكين باشد از نكاح،يقال:نكحت المرأة و انكحتها غيرى،و كذلك الاملاك التّمكين من الملك،و هو من باب احفرت زيدا بئرا.حقتعالى در اين آيت امر كرد و ترغيب فگند ما را در نكاح،هم مردان را و هم زنان را،گفت:بدهى زنان بىشوهر را[به شوهران] [٢]،و نيز زن دهى مردان صالح را از بردگان [٣]و آزادان از زنان و مردان از بندگان و پرستاران.
آنگه گفت:نگر تا از درويشى نترسى،چه اگر درويش باشى خداى تعالى از فضلش استغنا دهد شما را.عبد اللّه عبّاس گفت كه،رسول-عليه السّلام-گفت:
التمسوا الرّزق بالنّكاح، طلب روزى كنى به نكاح،يعنى ممكن باشد كه از دوگانه -زن يا شوهر-فراخ روزى باشند [٤]از سبب او خيرى و رزقى [٥]بدين ديگر رسد.
و [٦]در خبر است كه مردى به نزديك رسول آمد و گفت:يا رسول اللّه!درويشم.
گفت:برو زنى بكن.و همچنين در عهد بو بكر [٧]و عمر و عثمان [٨]غرض ايشان تبرّك به اين آيت بود: إِنْ يَكُونُوا فُقَرٰاءَ يُغْنِهِمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهِ .و رسول-عليه السّلام-گفت:
عليك بذات الدّين تربت يداك، گفت:بر تو باد كه زن ديندار به زنى كنى كه دستهات خاكآلود باد،يعنى درويش باداش [٩]،معنى آنكه در باب نكاح در بند
[١] .همۀ نسخه بدلها+عقد.
[٢] .اساس:ندارد،از آط،افزوده شد.
[٣] .اساس:بزرگان،به قياس با نسخۀ آط،و ديگر نسخه بدلها،تصحيح شد.
[٤] .آج،لب،آل:باشد.
[٥] .همۀ نسخه بدلها:روزى.
[٦] .همۀ نسخه بدلها+همچنين.
[٧] .آط،آب،آج،لب،آل،مش،مه:ابو بكر،آز:ابا بكر.
[٨] .اساس+رضوان اللّه عليهم.
[٩] .آل:باش.