آنگه وصف [١]شاعران كرد گفت: أَ لَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وٰادٍ يَهِيمُونَ، وَ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ مٰا لاٰ يَفْعَلُونَ ،نبينى كه ايشان در هر وادى سر در نهند؟يقال:هام على وجهه اذا جاز و سار على غير قصد،سر در نهند در [٢]راه و بى‌راه مى‌رود.

عبد اللّه عبّاس گفت:معنى آن است كه در هر لغوى خوض كنند.و«هيم در وادى»كنايت است ازآن‌كه در هر طريقتى [٣]خوض كنند از انواع شعر چون:مدح و هجو و غزل و وصف و تشبيه و مبالغت،و اين قول مجاهد است.قتاده گفت:قومى را به باطل مدح كنند و گروهى را به ناواجب شتم كنند و چيزهايى [٤]گويند كه ندانند.

آنگه استثنا كرد از ايشان شاعران مؤمنان را،گفت: إِلاَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّٰالِحٰاتِ ،گفت:الّا آنان كه مؤمن باشند و عمل صالح كنند و ذكر خداى بسيار كنند[و انتقام كشند از] [٥]گروهى كه بر ايشان ظلم كرده باشند،يعنى اگر كسى ايشان را هجو كرده باشد [٦]جواب دهند [٧]ازآن‌كه:الشّر بالشّر و البادى اظلم،و منه

قوله -عليه السّلام: المسبّان [٨]ما قالا فعلى البادي ما لم يعتد [٩]المظلوم ،گفت:اين دو دشنام‌دهنده هرچه گويند وبال آن،آن راست [١٠]كه ابتدا كند ما دام تا مظلوم از حدّ بنرود [١١]،و ابو العيناء بر اين منهاج گفت اين بيتها-شعر:

اذا[أنا] [١٢]لم امدح على الخير اهله و لم [١٣]الم الجنس [١٤]اللئيم المذمّما
ففيم عرفت [١٥]الخير و الشّرّ باسمه و شقّ لى اللّه المسامع و الفما[١٦٠-ر]
و ابن الرّومى هم اين معنى مراعات كرد در اين بيتها كه گفت-شعر:

[١] .همۀ نسخه بدلها+آن.

[٢] .همۀ نسخه بدلها:بر.

[٣] .همۀ نسخه بدلها:طريقى.

[٤] .آط:چيز،آب،آج،لب،آز،آل،مش:چيزى،مه:چيزها.

[١٢] [٥] .اساس:ندارد،از آط،افزوده شد.

[٦] .آط،آب،آز،مش:كرده بود.

[٧] .آج،لب،آل:دادند.

[٨] .چاپ شعرانى:المتسابّان.

[٩] .مش:يتعد.

[١٠] .همۀ نسخه بدلها:وبال برآن است.

[١١] .همۀ نسخه بدلها بجز مش:بنبرد،مش:نببرد.

[١٣] .اساس:فلم،به قياس با نسخۀ آط،و اتفاق نسخه بدلها،تصحيح شد.

[١٤] .چاپ شعرانى(٣٧٠/٨):النّكس.

[١٥] .اساس:عدوت،به قياس با نسخه آط و اتفاق نسخه بدلها،تصحيح شد.