روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٨٣ - ترجمه
مهجور.او را پرسيد كه:تو را چه رسيد؟گفت:تا تو برفتهاى [١]من از طعام تو نخوردهام تحرّج را،خداى تعالى اين آيت فرستاد.
حسن و قتاده گفتند:روا باشد كه مرد از خانۀ رفيقش طعام خورد بىاذن او براى اين آيت.و در اخبار اهل البيت چنان است كه:مرد را روا باشد كه از خانۀ اين مذكوران طعام خورد بىاذن ايشان به قدر حاجت بىاسراف،و جبّائى گفت:اين آيت منسوخ است بقوله: ...لاٰ تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلاّٰ أَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلىٰ طَعٰامٍ [٢]-الآية،و اين درست نيست براى آنكه اين را به آن تعلّقى نيست و حكم رسول-عليه السّلام- دگر است و حكم اينان دگر. أَوْ صَدِيقِكُمْ ،يا از خانۀ دوستان و رفيقان. لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنٰاحٌ أَنْ تَأْكُلُوا جَمِيعاً أَوْ أَشْتٰاتاً ،گفت:بر شما حرجى نيست اگر بخورى از خانههاى اينان جملگى يا پراگنده،و قوله: أَنْ تَأْكُلُوا ،با آنكه گفت:عليكم و لا عليهم [٣]براى تغليب مخاطب.
عبد اللّه عبّاس گفت:معنى آن است كه از پيش نزول آيت،توانگران با درويشان طعام نخوردندى.
ضحّاك گفت:پيش از اين [٤]آيت،مردم طعام تنها بخوردندى.
ابو صالح گفت:چون مهمانى فروآمدى [٥]،ايشان نخوردندى الّا با او،خداى تعالى آيت فرستاد و رخصت داد كه:چنان كه خواهند [٦].
بعضى دگر گفتند:آيت در حيّى از بنى كنانه آمد-كه ايشان را بنو ليث بن عمرو [٧]گفتند-تحرّج كردندى ازآنكه تنها طعام خوردندى [٨]،بنشستى طعام ساخته و پرداخته پيش بنهادى و او گرسنه طعام نخوردى از بامداد [٩]و تا شبنگاه [١٠]نگاه داشتى تا كسى پيش [١١]آمدى با او طعام خوردى.اگر شب در آمدى و كس نبودى،ازآنپس او
[١] .آج،لب،آل،مش:رفته.
[٢] .سورۀ احزاب(٣٣)آيۀ ٥٣.
[٣] .اساس:عليهم و لا عليكم،به قياس با نسخۀ آط و ديگر نسخه بدلها،دو كلمه به صورت مقدّم و مؤخر ضبط شد.
[٤] .همۀ نسخه بدلها:نزول.
[٥] .همۀ نسخه بدلها:فرود.
[٦] .چاپ شعرانى+خورند.
[٧] .آج،لب،آل:عمر.
[٨] .همۀ نسخه بدلها+ربّما كه مرد.
[٩] .آج،لب،آل:بامدادان.
[١٠] .همۀ نسخه بدلها:شبانگاه.
[١١] .همۀ نسخه بدلها:به دست.