وَ قِيلَ لَهُمْ أَيْنَ مٰا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللّٰهِ ،و گويند ايشان را:كجايند آنان كه شما ايشان را مى‌پرستيدى بدون خداى تعالى،امروز شما را فرياد [١]مى‌رسند و يارى مى‌كنند [٢]و يا انتصاف [٣]و انتقام مى‌كشند؟ فَكُبْكِبُوا فِيهٰا هُمْ [٤]،به سر درآرند [٥]ايشان را در دوزخ،و نيز غاويان را يعنى كافران [٦].عبد اللّه عبّاس گفت:«جمعوا»،ايشان را جمع كنند [٧]در دوزخ.مقاتل گفت:«قذفوا»،دراندازند ايشان را.و اصل«كبكبوا»،«كبّوا»بوده است، «كاف»را مكرّر بكرده‌اند[و به جاى يك،«با»بنهاده‌اند لاستثقال ثلاث باءات لأنّ الحرف المشدّد كحرفان] [٨]،و اين را مضاعف رباعى خوانند،و مثله نهنهة [٩]و ريح صرصر. وَ الْغٰاوُونَ ،و جاهلان را،گفتند و مراد شياطينند.

وَ جُنُودُ إِبْلِيسَ ،و لشكر ابليس از كفره جنّ و انس.

قٰالُوا وَ هُمْ فِيهٰا يَخْتَصِمُونَ ،گويند اين كافران در آن حال[كه] [١٠]با يكديگر خصومتى كنند [١١].«واو»،حال راست و آنچه گفت ايشان است[اين است] [١٢]كه حق‌تعالى گفت: تَاللّٰهِ إِنْ كُنّٰا لَفِي ضَلاٰلٍ مُبِينٍ ،به خدا كه ما در گمراهى ظاهر بوده‌ايم.و«ان»مخفّفه است از ثقيله،و دليل او لزوم«لام»است در خبر او،و اين از كلام اتباع و سفله است كه رؤساى شياطين را گويند.

إِذْ نُسَوِّيكُمْ بِرَبِّ الْعٰالَمِينَ ،چون شما را با خداى جهانيان راست دانستيم در عبادت و شما را انباز كرديم.

آنگه گويد: وَ مٰا أَضَلَّنٰا إِلاَّ الْمُجْرِمُونَ ،و ما را گمراه نكردند و دعوت به اضلال نكردند مگر مجرمان،يعنى شياطين جنّ و انس از دعات باطل،اين قول مقاتل و كلبى است.

[٢] [١] .اساس:نمى،به قياس با ترجمۀ آيۀ در صفحات پيش و با توجه به ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.

[٣] .همۀ نسخه بدلها:انتصار.

[٤] .آط،آب،آز،مش+و الغاوون.

[٥] .همۀ نسخه بدلها:پس دراندازند.

[٦] .همۀ نسخه بدلها+را عابد و معبود و ضالّ و مضلّ را.

[٧] .اساس:جمع كنى،به قياس با نسخۀ آط،و اتّفاق نسخه بدلها،تصحيح شد.

[١٢] [١٠] [٨] .اساس:ندارد،از آط،افزوده شد.

[٩] .همۀ نسخه بدلها:نهنهته.

[١١] .همۀ نسخه بدلها:خصومت مى‌كنند.