فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٦ - طلاق معلق و سوگند بر طلاق جعفر سبحانى
سوگند بر طلاق
پيشتر يادآور شديم كه سوگند بر طلاق، از اقسام طلاق معلق است با اين تفاوت كه هدف از طلاق معلق مرتبط كردن مضمون صيغه طلاق با فعل طلاق دهنده يا فعل مطلّقه يا فعل غير آن دو مانند طلوع خورشيد و آمدن حاجيان است، بدون اينكه در آن ترغيبى به انجام آن فعل يا منع از آن وجود داشته باشد، به خلاف سوگند بر طلاق كه هدف از آن، منع از انجام آن فعل يا ترغيب به آن و يا جلب اعتماد مخاطب به سخن اوست. البته، به اين نوع طلاق، مجازاً «سوگند» گفته مىشود ولى در واقع سوگند نيست و دليل اين نامگذارى اين است كه در هدف، (يعنى ترغيب و منع و تأكيد خبر)، مانند سوگند است؛ مانند سخن كسى كه بگويد: «به خدا سوگند انجام خواهم داد» .
قبل از پرداختن به اصل بحث، ابتدا چند مطلب را يادآور مىشويم :
مطلب اول: واحد بودن صيغه طلاق
علماى اماميه به پيروى از ائمه اهل بيت(ع) معتقدند كه طلاق تنها يك صيغه دارد. بكير بن اعين از امام باقر(ع) يا امام صادق(ع) روايت كرده است :
ليس الطلاق إلاّ أن يقول الرجل لها ـ وهي طاهر من غير جماع -: «أنت طالق» ويشهد شاهدي عدل و كل ما سوى ذلك فهو ملغى؛ (١٩)
طلاق چيزى جز اين نيست كه مرد به همسرش - در حالى كه از حيض و نفاس پاك است ـ بگويد: «أنت طالق؛ تو مطلقه هستى» و هنگام گفتن اين سخن دو شاهد عادل هم حضور داشته باشند و هر چه غير از اين گفته شود بى اثر است.
بر خلاف اهل سنت كه طلاق را با هر چه كه بر آن دلالت كند اعم از گفتار،
(١٩) وسائل الشيعه ، ج ١٥، باب ١٦ از ابواب مقدمات طلاق و شرايط آن، ح ١.