٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩٤ - بررسى ماهيت مرگ مغزى و آثار فقهى و حقوقى آن رضا محمدى كرجى

فاضل هندى وارد مى كند معلوم مى‌شود كه در نظر ايشان وضعيت حيات غير مستقر، وخيم‌تر از مريض مشرف به موت است. ايشان چنين مى‌فرمايد:

«با فرض اين كه مريض استقرار حيات نداشته باشد، قصاص وجهى ندارد و عجيب است از فاضل هندى كه مى‌گويد چنين شخصى ممكن است بهبود يابد؛ چرا كه در اين حالت ديگر مريض بهبود نمى‌يابد» (٥٩).

بنابراين، مى‌توان چنين نتيجه گرفت كه ملاك در صدق قتل، از بين بردن استقرار حيات است.

ممكن است گفته شود كه علت قاتل بودن جانى اول در مثال‌هاى مذكور، از بين بردن حيات مستقر نيست؛ زيرا اين ادعايى بى دليل است، بلكه علت آن اقوى بودن سبب است ؛ يعنى چون جانى اول سبب قوى‌ترى از جانى دوم است و مجنىٌ عليه را مانند مذبوح قرار داده است و عرف، قتل را به اولى نسبت مى‌دهد، او را قاتل محسوب مى‌كنيم نه اينكه چون حيات مستقر را از بين برده است. اگر اين نظريه صحيح باشد، ممكن است در مواردى، از بين بردن حيات غير مستقر نيز قتل محسوب شود.

ولى هيچ يك از فقها (٦٠) غير از فاضل هندى، اشاره‌اى به بحث اقوى بودن سبب يا عرف در اين بحث نكرده‌اند. ايشان على رغم اين كه كشتن مريض مشرف به موت را كه حيات غير مستقر دارد، قتل محسوب مى‌كند، در مسأله مورد بحث، جانى دوم را قاتل محسوب نمى‌كند، به اين علت كه در مسأله مريض، قتل صدق


(٥٩) جواهر الكلام، ج٤٢، ص٥٨ و ٥٩.
(٦٠) البته ناگفته نماند كه صاحب جواهر (ج٤٣، ص٣٨١) بحث عرف را در جايى كه شخصى ضربه‌اى به زن حامله بزند و او بچه‌اش را سقط كند و نفر دوم بچه را از بين ببرد، مطرح كرده و مى‌فرمايد: اگر حيات جنين به سبب جنايت اولى غير مستقر شده باشد، جانى اول عرفاً قاتل است اما با توجه به مطالب ديگر صاحب جواهر، اين نمى تواند نظريه مذكور را ثابت كند.