فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١٦ - حكم نقاشى و مجسمه سازى از نگاه شريعت (٢) آیت الله سيدمحسن خرّازى
كيفيت استدلال به اين روايت بدين گونه است كه فرمان به شكستن و تغيير دادن به خاطر حرمت نگهدارى آنها بوده است. استاد بزرگوار و مجاهد ما امام خمينى (ره) به اين استدلال چنين مناقشه كرده است:
روايت ناظر به نماز خواندن درمسجدى است كه اين تصاوير درآن وجود دارد و منافات ندارد كه اين تصاوير يا مجسمه ها درغير مجسد نگهدارى شود يا در مسجد در غير حالت نماز حفظ گردد. بنا بر اين فرمان به شكستن و تغييربراى برطرف ساختن منع از نماز خواندن درچنين مكانى بوده است؛ نه براى حرمت نگهدارى آن... بلكه مىتوانيم مدعى شويم اين روايت ـ اگر نگوييم كه دلالت دارد ـ لااقل اشعار برجواز نگهدارى تصاوير مجسمه دارد. (٤٣)
شايد جهت اشعار، آن باشد كه اگر نگهدارى تصاوير ومجسمه حرام بود نمىبايست تغيير در سر آنها به حال نماز، مقيد گردد.
دليل دهم: روايت تحف العقول كه دلالت برحصر دارد. آنجا كه آمده است:
خداوند تنها صناعاتى را حرام كرده است كهاز آنها صرفاً، فساد حاصل مىشود... و آنچه كه از آن و درآن چيزى از جهات صلاح است. (٤٤)
ظاهر روايت اين است كه هر آنچه ساخت آن حرام است از جمله تصاوير، تنها از آن فساد حاصل مىگردد، و به مقتضاى ادامه روايت تمام تصرفات درآن حرام است.
شيخ انصارى از اين استدلال چنين پاسخ داده است:
به قرينه فقره پيشين كهدرآن صناعات به دو قسم تقسيم شده بود: يكى صناعاتى كه برآنها حلال و حرام مترتب مىشود و ديگرى صناعاتى كه تنها حرام برآن مترتب مىگردد. حصرنسبت به اين دو قسم اضافى مىباشد. يعنى از اين دو قسم تنها آن دسته از صناعات حرام است كه فايده آنها تنهادر
(٤٣)مكاسب محرمه،ج١،ص٢٩٢.
(٤٤)تحف العقول،ص٢٥٠،معايش عباد.