ثانيا، دور نيست اطلاق قمار بر بازى با وسايل ويژه قمار هر چند بدون برد و باخت توسط برخى از فقها، از باب مسامحه باشد، زيرا استعمالات مسامحه اى در كلمات فقها زياد به چشم مى‌خورد بنابراين به كارگيرى عنوان قمار در بازى بدون برد و باخت با مجاز بودن سازگار است.

ثالثا، در برخى از روايات نيز صدق قمار را مشروط به گروگذارى كرده اند. از جمله:

عن ياسر الخادم عن الرضا(ع)سالته عن الميسر. قال: التفل من كل شى. قال: الخبز والتفل مايخرج بين المتراهنين من الدراهم وغيره. (٣٠)

ادله حرمت آنچه از اهميت زياد برخوردار است نقد و بررسى ادله اى است كه بر حرمت بازى با وسايل ويژه قمار بدون برد و باخت از جمله شطرنج استدلال شده است. لازم به يادآورى است در اين نوشته نخست دليلهاى آيه اللّه خوانسارى و جوابهاى وى را نقل مى‌كنيم و افزون بر آن، جوابهاى ديگرى را مطرح مى‌كنيم و در پايان، آن دسته از ادله كه وى مورد نقد و بررسى قرار نداده مورد ارزيابى قرار مى‌دهيم.

الف- آيات

از جمله ادله اى كه بر حرمت بازى با وسايل ويژه قمار (شطرنج) استدلال شده آيات قرآن با توجه به رواياتى كه در تفسير آنها وارد شده است مى‌باشد. در اينجا يكى از آياتى كه بدان بر حرمت استدلال شده نقل و سپس پاسخ آيه اللّه خوانسارى و به دنبال آن اشكالات ديگر مطرح مى‌گردد:

{انما الخمر والميسر والانصاب والازلام رحبس ء من عمل الشيطان فاجتنبوه.} (٣١)

(٣٠)وسايل الشيعه، باب ٣٥، از ابواب مايكتسب به، ج ١٢، ص١٢١٤.
(٣١) مائده (٥) آيه ٩٠.