٢. مبناى ديگرى كه در حليت بازى با شطرنج وجود دارد خدشه در ادله حرمت بازى با وسايل ويژه قمار بدون برد و باخت است.از جمله صاحب نظران اين باور حضرت آيه اللّه خوانسارى است:

الثانيه اللعب بالات القمار من دون رهن قديشك فى حرمته حتى مع صدق القمار. (٧)

مساله دوم بازى با ابزار قمار بدون برد و باخت است كه حرمت آن مورد شك است، حتى با صدق عنوان قمار. واضح است كه اين مبنا با مبناى حضرت امام تفاوت ماهوى دارد، زيرا بر اساس اين مبنا حتى اگرشطرنج از وسايل قمار باشد با اين حال بازى با آن حرام نيست. ادله بطلان و يا صحت اين مبنا موضوع اين مقاله را تشكيل مى‌دهد.

تقرير محل بحث

پيش از هر بحثى تبيين مدعا و توضيح مورد بحث ضرورى به نظر مى‌رسد، زيرا در اين بحث مطالب گوناگونى از جهت فقهى ميان فقها مورد گفتگو و قابل تحقيق است. از جمله:

الف- حكم خريد و فروش ابزارى كه مخصوص قمار است.

ب- بحث از اين كه آيا آنچه در گذشته وسيله قمار بوده از آلت بودن قمار خارج شده است يا نه؟ به ويژه شطرنج كه امروزه در جهان از آن به عنوان وسيله ورزش فكرى استفاده مى‌گردد.

(٦)صحيفه نور، ج ٢، ص ١٥.
(٧)آيه اللّه خوانسارى، جامع المدارك، ج٣، ص ٢٧، موسسه اسماعيليان.