(نمى‌توان از تمام مواردى كه شيخ به جمع كردن ميان روايات دست زده، فتواى او را برگرفت، چه آنكه در پاره اى از اين موارد او تنها خواسته احتمالهايى را در جمع كردن ميان روايات ارائه دهد.) صاحب حدائق دليل مطلب را چنين ذكر مى‌كند:

ومثله لوعد مذهبا له لم تنحصر مذاهبه. (٣٠) اگر بخواهيم مثل چنين جمع كردنى را حاكى از فتواى او بگيريم، بايد به وجود فتواهاى بى حد و حصر براى او تن در دهيم.

٢ . علامه مجلسى در يك مساله دليلى را كه شيخ براى راى مفيد ذكر كرده بى ارتباط با آن دانسته و در آخر چنين نتيجه گرفته است:

لعل غرض الشيخ فى امثال هذه المواضع انه لم يصل الينا فى هذا الباب غير هذا الخبر فى كون ايرادا على المفيد مع رعايه غايه الادب. (٣١) چه بسا غرض شيخ در امثال اين موارد كه براى راى مفيد دليل و روايتى غير مرتبط را ذكر مى‌كند آن است كه بگويد به ما در اين باب چيزى جز اين روايت نرسيده تا از اين رهگذر بر مفيد با رعايت نهايت ادب اعتراض كرده باشد.

ديدگاه خوانساريها

الف) آقا حسين خوانسارى،

١ -ايشان نيز به مطلبى كه از كلام صاحب حدائق بر گرفتيم- و به سوال سوم پاسخ مى‌داد- اعتقاد داشته است. (٣٢)

(٣٠)حدائق، ج‌ا٢ ، ص ١٠٨ .
(٣١)ر.ك: حاشيه ء تهذيب الاحكام، ج١٢ ، ص٣٣٠ . چاض نشر صدوق.
(٣٢)مشارق الشموس، ص ٥٨ .