فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢١٠ - نگرشى بر فقه سيد مرتضى سيدمهدى طباطبائى
عقلى معارض آن نباشد. تنوّع استدلالهايى كه در اثبات احكام فقهى به ظواهر آيات و عمومات آن مىكند، به حدّى است كه مىتوان آن را امتياز بارز و مشخصه اصلى فقه او قلمداد نمود. امّا متأسفانه اين جنبه از سوى شرح حال نويسان كمتر مورد ملاحظه قرار گرفته است.
او معتقد است خبر واحد نمىتواند ظواهر آيات را تخصيص بزند. در فقه نيز اين امر را كاملا مراعات مىكند. (١٤) او در تفسير و استظهار آيات بر اساس رأى اماميّه، در جايگاه اديبى توانا و مفسّرى قهّار قرار مىگيرد؛ به طورى كه با بزرگترين نحوى معاصرش ابوالحسن على بن عيسى رَبعى به بحث مىپردازد (١٥) و يا مثلا آيات دالّ بر حلّيت متعه، چگونگى وضو و ... را بر اساس استشهادهايى از لغت، شعر و ادب تفسير و استظهار مىكند (١٦).
استدلال او به آيه {إذا قمتم إلى الصلاة فاغسلوا وجوهكم ...} بر بخشيده بودن خون كمتر از درهم (١٧) و آيه {وأن تصوموا خيرء لكم} بر جواز تأخير نيّت روزه تطوّع تا بعد از زوال (١٨) و نيز استدلال به عموم آيات {أفوا بالعقود} (١٩) و {اُولُوا الارحام بعضهم أولى ببعض في كتاب اللّه} (٢٠) در تبيين احكام فقهى مربوط قابل دقت است. يا آنجا كه به آيات {ويحرم } {عليهم الخباث } و {والرجز فاهجر} و {حرّمت عليكم الميتة والدم } براى اثبات نجاست آب قليل به محض ملاقات، تمسّك مىنمايد. (٢١) همه اينها بينشى نوين و متّكى بر اصول علمى
(١٤)جوع كنيد به عنوان «اخبار» در همين نوشتار.
(١٥)ر. ك: رسائل الشريف المرتضى، ج١، ص١٥٩ ـ ١٧٣ (رسالة في عدم وجوب غسل الرجلين في الطهارة).
(١٦)ر.ك: الانتصار، ص٢٦٨ ـ ٢٧٨ و نيز: مسألة في نكاح المتعة، (رسائل الشريف المرتضى) ج٤، ص٣٠٠ ـ ٣٠٦.
(١٧)الانتصار، ٩٤، م٦.
(١٨)همان، ص١٨٠، م٧٨.
(١٩)ر.ك: الناصريات، ص٤٠٠.
(٢٠)ر.ك: همان، ص٤١٨.
(٢١)همان: ص٦٨، م١.