صادق عليه السّلام درباره آيه وضو[١] و مسح پشت دست تا آرنج‌ها پرسيدم. فرمود: تنزيل آن چنين نيست، بلكه چنين بوده است: فاغسلوا وجوهكم و أيديكم من المرافق، آنگاه امام دست خود را از آرنج تا سر انگشتان كشيدند»؛[٢] يعنى مقصود از تنزيل آيه اراده اين معنا نيست. بلكه مقصود، شستن از آرنج است. علامه مجلسى مى‌گويد:

«مقصود از سخن امام يعنى عبارت «هكذا تنزيلها» مفاد و معناى آن است؛ به اين معنا كه مقصود از لفظ «إلى» در آيه «من» بوده است. يا معناى «إلى» در آيه، پايان موضوع شستن است نه خود شستن؛ پس، از آيه، ابتداى شستن به دست نمى‌آيد و اين سنّت است كه بيان مى‌كند آغاز شستن، از آرنج است.[٣]

شكى نيست كه «إلى» در آيه براى تحديد [- مشخص نمودن محدوده‌] شستن است، نه بيان كيفيّت شستن. بنابراين لازم است شستن منطبق با متعارف و از آرنج باشد؛ چنانكه در سنّت آمده است. افزون بر اينكه قرائت «من» به جاى «الى» در آيه متعارف نيست؛ بنابراين احتمال آن در نهايت دورى است. اگر هم چنين باشد، مسأله قرائت غير از مسأله تحريف است.

١١. همچنين رواياتى كه در آنها عبارت «في عليّ» در موارد گوناگونى جزو آيات به حساب آمده و به آنها افزوده شده است؛ كه مقصود همه آنها، بيان بارزترين مصداق آيه است نه اينكه متن وحى چنين بوده باشد.

از جمله روايتى است كه كلينى با اسنادى ضعيف از عبد الرحمان بن كثير روايت كرده است: درباره آيه شريفه‌ «ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا لِلَّذِينَ كَرِهُوا ما نَزَّلَ اللَّهُ سَنُطِيعُكُمْ فِي بَعْضِ الْأَمْرِ»[٤] از امام صادق عليه السّلام پرسيدم. فرمود: به خدا قسم اين آيه درباره آن دو و پيروانشان نازل شده است و آن سخن خداوند متعال است كه آن را توسط جبرئيل بر محمد صلّى اللّه عليه و آله نازل كرد «ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا لِلَّذِينَ كَرِهُوا ما نَزَّلَ اللَّهُ‌- في علي- سَنُطِيعُكُمْ فِي بَعْضِ الْأَمْرِ»[٥] و معلوم است كه لفظ «في علي» براى بيان مورد نزول آيه است كه باعث خشم منافقان شده؛ يعنى ايشان از آنچه خداوند درباره على عليه السّلام نازل كرده‌

[١] . مقصود آيه ٦ سوره مائده است.

[٢] . الكافى، ج ٣، ص ٢٨، شماره ٥.

[٣] . مرآة العقول، ج ١٣، ص ٩٣.

[٤] . محمد ٤٧: ٢٦.

[٥] . الكافى، ج ١، ص ٤٢٠ و ٤٢١، شماره ٤٣.