سيبويه در باب اين‌كه گاهى نصب براى تعظيم و مدح است، مى‌گويد: «از عربى شنيديم كه مى‌گفت: الحمد للّه ربّ العالمين (به نصب ربّ). سرّ آن را از يونس‌[١] پرسيدم. او گمان مى‌كرد كه آن قرائت بر وفق زبان عربى است. اين آيه شريفه نيز چنين است: «لكِنِ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَ الْمُؤْمِنُونَ يُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ وَ الْمُقِيمِينَ الصَّلاةَ وَ الْمُؤْتُونَ الزَّكاةَ». اگر همه اين الفاظ مرفوع بود نيكو مى‌نمود؛ امّا رفع المؤتون به علت ابتداء است».

همچنين مى‌گويد: «نظير آن، سخن خداوند است: «وَ الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذا عاهَدُوا وَ الصَّابِرِينَ فِي الْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ ...»[٢] نصب صابرين براى مدح است، و اگر به علت عطف بر موفون يا استيناف نيز رفع داده مى‌شد جايز بود.

خرنق، شاعره‌اى از بنى قيس بن ثعلبه، مى‌گويد:

لا يبعدن قومي الذين هم‌		سمّ العداة و آفة الجزر[٣]
النازلين بكلّ معترك‌		و الطيّبون معاقد الأزر»[٤]

سيبويه مى‌گويد: «يونس معتقد بود كه گروهى چنين مى‌خوانند: النازلون و الطيبين و خليل مى‌گفت: نصب در اين موارد وقتى به كار مى‌رود كه مخاطبان نيز مانند متكلم از مطلب مورد بحث آگاهند و نصب آن براى دلالت كردن بر ثنا و تعظيم است و علت چنين نصبى، وجود فعل مقدر است. گويا چنين گفته است: ياد كن اهل اين كار را و ياد كن مقيمين را، اما اين‌گونه فعل‌هاى تقديرى كاربرد ندارد؛ مانند اين گفته عرب: إنّا بني فلان نفعل كذا ... نصب بنى فلان بنابر قاعده اختصاص براى افتخار و بزرگ‌منشى آمده است».

همچنين مى‌گويد: «و در اين شعر اميّة بن أبى عائذ نيز چنين كارى صورت گرفته است:

[١] . سيبويه به آراء يونس احترام مى‌گذاشت و گمان در اينجا به‌معناى رأى و نظر به كار رفته است.

[٢] .« و آنان كه چون عهد بندند، به عهد خود وفادارند و در سختى و زيان و به هنگام جنگ شكيبايند».

بقره ٢: ١٧٧.

[٣] . ايشان نسبت به دشمنان همچون سمهاى كشنده‌اند و نسبت به ميهمانان شتران را قربانى مى‌كنند.

[٤] . در هر معركه‌اى پاى مى‌نهند و از فحشا پيراسته‌اند.« نازلين» به قصد مدح، به شكل منصوب آمده است.