همان انسان ديروز است؛ چنانكه انسان فردا همين انسان امروز است، بى‌آنكه در ويژگى‌هاى ذاتى و پايدار كه مايه يكسانى او در تصرفات اوست، تفاوتى پديد آمده باشد.

خداوند مى‌فرمايد: «وَ لا يَزالُونَ مُخْتَلِفِينَ إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ وَ لِذلِكَ خَلَقَهُمْ وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ؛[١] اينان همواره در اختلافند؛ جز آنكه پروردگار تو بر ايشان رحمت آورد و براى رحمت نيز ايشان را آفريد و كلمه خداى تو- به تمامى- تحقق خواهد يافت».

خداوند درباره تشابه حيات آدمى در زمينه تصرفات جاهلانه ديروز و امروز او مى‌فرمايد: «كَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ كانُوا أَشَدَّ مِنْكُمْ قُوَّةً وَ أَكْثَرَ أَمْوالًا وَ أَوْلاداً فَاسْتَمْتَعُوا بِخَلاقِهِمْ فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِخَلاقِكُمْ كَمَا اسْتَمْتَعَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ بِخَلاقِهِمْ وَ خُضْتُمْ كَالَّذِي خاضُوا؛[٢] به سان آنان كه پيش از شما بودند، در نيرو از شما قوى‌تر و در مال و فرزند از شما بيشتر؛ ايشان بهره خود را برگرفتند؛ چنانكه شما بهره خويش گرفتيد، همان‌گونه كه پيشينيان بهره خويش بردند، و شما مانند كسانى كه فرو رفتند فرو رفتيد».

در جاى ديگر مى‌فرمايد: «ما يُقالُ لَكَ إِلَّا ما قَدْ قِيلَ لِلرُّسُلِ مِنْ قَبْلِكَ؛[٣] به تو جز آنچه به پيامبران پيش از تو گفته شده است گفته نمى‌شود».

نيز مى‌فرمايد: «بَلْ قالُوا مِثْلَ ما قالَ الْأَوَّلُونَ؛[٤] بلكه مانند آن‌چه پيشينيان مى‌گفتند سخن مى‌رانند».

همچنين مى‌فرمايد: «وَ قالَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ لَوْ لا يُكَلِّمُنَا اللَّهُ أَوْ تَأْتِينا آيَةٌ كَذلِكَ قالَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِثْلَ قَوْلِهِمْ تَشابَهَتْ قُلُوبُهُمْ؛[٥] آنان كه جاهلند مى‌گويند چرا خداى با ما سخن نمى‌گويد يا بر ما نشانه‌اى نمى‌نمايد؛ كسانى كه پيش از ايشان بودند [نيز] چنين سخنى داشتند؛ قلب‌هاى ايشان باهم شباهت بسيار دارند». آيات ديگرى نيز تصريح مى‌كنند كه تاريخ تكرار مى‌شود و امت‌ها- ى ديروز و امروز- در آفرينش خود چه بسيار باهم شبيه‌اند.

ابن عباس مى‌گويد: «امشب چه بسيار با شب پيشين شبيه است. ما به پيشينيان‌

[١] . هود ١١: ١١٨ و ١١٩.

[٢] . توبه ٩: ٦٩.

[٣] . فصّلت ٤١: ٤٣.

[٤] . مؤمنون ٢٣: ٨١.

[٥] . بقره ٢: ١١٨.