تحريف ناپذيرى قرآن - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٧٩ - ٢٣ گمان نادرست
مىفرمايد: «إِذا قَضَى اللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَمْراً»[١] يعنى هرگاه خدا و رسول حكم الزامى حتمى را بيان نمايند. بدين ترتيب معناى آيه چنين است: خداوند فرمان حتمى صادر نموده است و هيچ عذرى را در ترك امتثال آن نمىپذيرد.
٢٣. گمان نادرست
طبرى در تفسير خود روايت كرده است كه ابن عباس چنين قرائت مىكرد: «أ فلم يتبيّن الّذين آمنوا أن لو يشاء اللّه لهدى النّاس جميعا».[٢] بدو گفته شد: در مصحف «أَ فَلَمْ يَيْأَسِ ...» آمده است. گفت: به گمانم نويسنده در وقتى كه خواب چشمانش را فرا گرفته بوده آن را نگاشته است.
ابن جريح مىگويد: «ابن كثير (يكى از قرّاء سبعه) و ديگران پنداشتهاند كه در قرائت نخستين «أفلم يتبيّن ...» بوده است».[٣]
ابن حجر مىگويد: «اين حديث كه طبرى آن را با اسناد صحيح نقل كرده است همه رجال سند از رجال بخارى مىباشند».[٤]
بدين ترتيب به حبر امت نسبت دادهاند كه پنداشته است نگارنده مصحف دچار غفلت شده است.
زمخشرى بر انكار صحت اين روايت پافشارى كرده، مىگويد: «و گفته شده كه نويسنده در حالىكه خوابآلوده بوده دندانههاى آنرا برابر نوشته است. آرى، اين ادعا و امثال آن درباره قرآن- كتابى كه باطل به هيچ روى بدان راه ندارد- هرگز قابل تصديق نيست. چگونه ممكن است چنين خطايى در مصحف امام ثابت مانده و در دست نامآورانى كه در دين الهى بسيار اهل احتياط بودند، دست به دست گشته و درعينحال بر ايشان مخفى مانده باشد. ايشان كسانىاند كه به كتاب خدا آگاهى كامل داشتند و از نكات خرد و كلان آن غافل نبودند. منتسب ساختن آنان به غفلت نسبت به قانونى كه مرجع همگان است و قاعدهاى كه پايه همه چيز به حساب
[١] . احزاب ٣٣: ٣٦.
[٢] . رعد ١٣: ٣١.
[٣] . جامع البيان، ج ١٣، ص ١٠٤.
[٤] . فتح البارى، ج ٨، ص ٢٨٢.