شريفه‌ «فَأَبى‌ أَكْثَرُ النَّاسِ» فرمود: «بولاية علي»؛ آنگاه تلاوت نمود: «إِلَّا كُفُوراً»[١] سپس فرمود: «جبرئيل اين آيه را چنين فرو فرستاد».[٢] يعنى اين شأن نزول آيه است و آيه با اين معنا نازل شده است؛ چنانكه مولى محسن فيض درباره امثال اينگونه تعابير، همين نكته را اثبات كرده و گفته است: «شايد مراد اين است كه اين زيادات به‌عنوان تفسير و برگرفته از وحى ثبت شده است، نه آنكه جزو قرآن بوده باشد». مى‌گويد:

«پس در رواياتى كه از شنيدن حروفى برخلاف قرائت متداول مردم سخن به ميان آمده است، مقصود، حروفى است كه الفاظ قرآن را تفسير و تبيين نموده است و اين تفسير با وحى؛ يعنى از روى دانش مستند به وحى به دست آمده است»[٣] و به همين دليل، كسى جز اهل بيت آن را نمى‌داند. آنگاه به اين روايت از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله استشهاد كرده است: «اگر مردم قرآن را همانگونه كه نازل شده است قرائت كنند هرگز بين دو نفر ايشان اختلاف نمى‌افتد». مى‌گويد: «و اين، به صحت تأويلى كه درباره اين روايات گفته‌ايم اشاره مى‌كند».

پس معناى روايت چنين است: اگر ايشان قرآن را براساس هدايت اهل وحى تفسير مى‌كردند و طبق هواها و آراى خود آن را تفسير نمى‌نمودند هرگز در آن اختلاف نمى‌كردند؛ زيرا اختلاف، در سرچشمه وحدت و يگانگى راه ندارد. سخن مرحوم فيض تحقيق زيبايى است كه شايسته صاحبان بصيرت در دين است نه آنان كه دوستدار سخن گزافند.

٩. فيض، همچنين روايت كرده است: امام عليه السّلام ذيل آيه شريفه‌ «فَلَنُذِيقَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا» گفته است: «بولاية علي عليه السّلام» آنگاه بقيه آيه را تلاوت نموده است؛ يعنى‌ «عَذاباً شَدِيداً».[٤]

١٠. از هيثم بن عروه تميمى- به سندى كه مشهور آن را به اين دليل كه سهل بن زياد در ميان آن آمده است تضعيف كرده‌اند- روايت شده كه گفت: «از امام‌

[١] . اسراء ١٧: ٨٩.

[٢] . الكافى، ج ١، ص ٤٢٥، شماره ٦٤.

[٣] . الوافى، مجلد ٢، ج ٥، ص ٢٧٣ و ٢٧٤.

[٤] . فصّلت ٤١: ٢٧. ر. ك: الكافى، ج ١، ص ٤٢١، شماره ٤٥.