تحريف ناپذيرى قرآن - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٧٧ - ٢١ خطا در اجتهاد
«كارهاى نيكوبد را انجام مىدهند» كه معنايى ناراست است و عايشه، به همين دليل، مىپنداشت اين آيه در شأن گناهكاران وارد شده است؛ بنابراين از پيامبر سؤال كرد و گفت: آيا [مراد آيه،] كسى است كه سرقت مىكند و مرتكب زنا مىشود و شراب مىنوشد و [درعينحال] از خدا بيمناكم است؟ پيامبر صلّى اللّه عليه و آله او را از اين گمان ناروا بازداشت و فرمود: «اى عايشه چنين نيست؛ بلكه او كسى است كه روزه مىگيرد، نماز به پا مىدارد، و صدقه مىدهد و از خدا بيمناك است»؛ يعنى به خود فريفته نيست.[١] آرى، آنچه مورد اعتماد است همان قرائت ممدود است كه جمهور مسلمانان نيز برآنند.
٢١. خطا در اجتهاد
به ابن عباس نسبت دادهاند كه شكل صحيح آيه شريفه «حَتَّى تَسْتَأْنِسُوا وَ تُسَلِّمُوا عَلى أَهْلِها»[٢] چنين بوده است «حتّى تستأذنوا و تسلّموا ...» و كاتبان به اشتباه آن را به صورت پيشين نوشتهاند.
طبرى نيز آن را به همين وجه در تفسير خود آورده است و حاكم آن را طبق شيوه بخارى و مسلم دانسته است.[٣] در پندار مدعى، شرط دخول در خانه إذن خواستن است امّا استيناس (انس گرفتن) پس از ورود حاصل مىگردد. غافل از اينكه در تعبير به استيناس به جاى استيذان، نكته دقيقى نهفته است: آنكه اذن مىطلبد هر گاه با تمايل و خوشرويى اهل خانه مواجه نشود، شايسته نيست داخل خانه شود چون ممكن است اذن آنان از روى تعارف و رودربايستى صادر شده باشد؛ اما وقتى از آنان رضايت و ميل قلبى مشاهده كرد، مىتواند با آسودگى خاطر داخل شود. و اين نكته نمىبايست بر شخصى آگاه به ظرافتهاى كلام مانند ابن عباس مخفى مانده باشد.
[١] . الاتقان، ج ٤، ص ٢٣٨.
[٢] . نور ٢٤: ٢٧.
[٣] . جامع البيان، ج ١٨، ص ٨٧. مستدرك حاكم، ج ٢، ص ٣٩٦.