رساله توضيح المسائل - فياض، شيخ محمد اسحاق - الصفحة ٥٠٣ - احكام ضمان
سپس مدّت را ساقط كرده، دين را به صورت حال ادا نمايد، نمىتواند قبل از رسيدن مدّت از بدهكار مطالبه نمايد. همچنين اگر ضامن در اثناى مدّت بميرد، طلبكار مال مورد ضمانت را از تركه او در همان وقت مىگيرد، ولى ورثه ضامن حق ندارد قبل از رسيدن مدّت آن را از بدهكار مطالبه كند.
(مسأله ٢١٥٣) اگر دين، مدّت دار باشد وشخصى آن را با اذن بدهكار به صورت فورى ضمانت نمايد و ضامن دين را ادا كند، ظاهراً مىتواند بعد از اداى دين به بدهكار رجوع نمايد.
(مسأله ٢١٥٤) اگر دين، مدّت دار باشد ولى به كمتر از مدّت آن ضمانت كند- مثل اينكه مدّت آن مثلًاسه ماه باشد ولى آن را به مدّت يك ماه ضمانت كند؛ و بعد از اين مدّت و پيش از رسيدن مدت (قبلى) ادا نمايد- حق ندارد، قبل از پايان مدّتِ اوّل كه همان مدت قرض است از بدهكار مطالبه نمايد، ولى اگر آن را به بيش از مدتش ضمانت كند، سپس مدّت اضافه را ساقط كند و دين را ادا نمايد، مىتواند از بدهكار مطالبه كند و حكم چنين است اگر ضامن بعد از پايان مدّت دين وقبل از پايان مدّت اضافه بميرد.
(مسأله ٢١٥٥) اگر طلبكار، آنچه را كه بر ذمّه ضامن است با اجازه حاكم شرع، به عنوان خمس يازكات يا صدقه حساب كند، ظاهراً ضامن مىتواند آن را از بدهكار مطالبه كند، همچنين اگر طلبكار آن را از او بگيرد، سپس به عنوان هبه و مانند آن به او برگرداند وهمين طور اگر طلبكار بميرد و ضامن آنچه را كه در ذمّهاش مىباشد به ارث ببرد.
(مسأله ٢١٥٦) ضمانت با شرط رهن از بدهكار جايز است.
(مسأله ٢١٥٧) اگر بر دينى كه در ذمّه بدهكار ثابت است رهن باشد، رهن با ضمانت آزاد مىشود چه ضمان به معناى انتقال دين از ذمّه بدهكار به ذمّه ضامن باشد وچه به معناى تعهّد وقبول مسئوليت.
(مسأله ٢١٥٨) اگر دو نفر مثلًا از يك نفر ضمانت كنند، در صورتى كه اين ضمانت باهم باشد، دين برهر دو قسمت مىشود، اگر بگويند هريك از ما ضمانت مىكنيم، ضمانت فقط به معناى تعهد، صحيح است و هر يك از آن دو به اين صورت ضامن خواهد بود، ولى اگر ذمّه يكى را برى كند، ذمّه او از تعهدبرى است نه ذمّه آن ديگرى.
(مسأله ٢١٥٩) اگر شخصى به دو نفر بدهكار باشد ضمانت يك شخص براى هر دو يا براى