رساله توضيح المسائل - فياض، شيخ محمد اسحاق - الصفحة ٤٨٤ - احكام مشتركات
نهرى را باز نموده تمام آب را بگيرد يا از مقدار احتياج بقيه كم كند و در اين صورت چنانچه آب براى همه كفايت كرد، مشكل حل است وگرنه چنانچه در زمان احيا بين آنها تفاوت باشد، حق با كسى است كه قبل از همه اقدام كرده است و همين طور افراد بعدى به نحو ترتيب وگرنه الاعلى فالاعلى كسى كه نزديكتر به دهانه چشمه و ريشه نهر مىباشد، مقدم مىشود. همچنين در نهرهايى كه ملك مردم است و از شطها منشعب شدهاند، چنانچه براى همه كفايت كرد مشكل حلّ مىشود، وگرنه الاسبق فالاسبق، مقدم مىشود، يعنى كسى كه انشعاب نهرش جلوتر از ديگرى بوده است و همين طور اگر قبل و بعدى باشد وگرنه بالاتر به مقدار نيازش استفاده مىكند سپس آنكه دنبال او است و همين طور.
(مسأله ٢٠٧٠) پاك نمودن نهر مشترك و اصلاح آن به نسبت حقشان بر عهده همه است، چنانچه با اختيار به اين كار اقدام بكنند، ولى اگر همه مبادرت نورزند، نمىتوان كسى را به آن كار مجبور نمود همان طورى كه اقدامكنندگان حق ندارند هزينهاى را از سهم كسى كه از پاك كردن نهر خوددارى كرده مطالبه نمايند، مگر اينكه اقدام آنان به تقاضا وتعهد او به بذل سهمش باشد.
(مسأله ٢٠٧١) اگر نهر بين قاصر و غير او مشترك و اقدام غير قاصر متوقف بر مشاركت قاصر باشد، واجب است كه ولى قاصر- جهت رعايت مصلحت قاصر- در احيا و تعمير و خرج كردن از مال قاصر به مقدار سهمش با غير قاصر مشاركت نمايد.
(مسأله ٢٠٧٢) قبلًا گذشت آنكه به دهانه نهر يا چشمه نزديكتر است از آنكه دورتر مىباشد سزاوارتراست به شرط آنكه دورتر در احيا و حيازت آب مقدم نباشد، بنابراين كسى كه اقرب و نزديكتر است از آب بر مىدارد و براى زراعت تا بند كفش، براى درخت تا قدم وبراى درخت خرما تا ساق آب را حبس مىكند، سپس آب را براى كسى كه بعد از او است رها مىسازد و همينطور الاقرب فالاقرب.
(مسأله ٢٠٧٣) اگر كسى بر روى نهرى كه ملك شخص ديگرى است آسياب داشته باشد، جايز نيست كه ديگرى مجراى نهر را تغيير دهد به گونهاى كه موجب تعطيل آسياب گردد، مگر اينكه صاحب آسياب اجازه دهد و همينطور غير آسياب از درختانى كه در دو طرف نهر كاشته شدهاند يا غير آنها.