وفراموشى باشد. همچنين اگر در حالت قيام ركوع بجاى نياورد مثل اين‌كه نشسته ركوع كند، نيز اگردر حال ايستاده ركوع نكند، بلكه بنشيند و به ركوع رود نمازش باطل مى‌گردد. همچنين اگر ركوع رازياد نمايد، مثل اين‌كه در يك ركعت دو ركوع كند، نماز باطل است.

(مسأله ٦٤٩) اگر نماز گذار ذكر ركوع را با اين‌كه مى‌داند واجب است عمداً ترك كند نمازش باطل است و اگر از روى فراموشى ياندانستن حكم باشد وهنوز سر را از ركوع بر نداشته بايدذكررا بگويد، و اگر بعد از برداشتن سر ملتفت شود، نماز صحيح است.

(مسأله ٦٥٠) اگر نمازگزار در حال ذكر ركوع، طمأنينه را عمداً و با توجه به اين‌كه واجب است ترك كند، به شرطى كه قصدش گفتن ذكر واجب ركوع باشد نمازش باطل است و اگر اين كار را از روى فراموشى يا ندانستن حكم شرعى انجام دهد نمازش صحيح مى‌باشد و لازم نيست ذكر را اعاده كند اگرچه پيش از برداشتن سر از ركوع متوجه شود. همچنين اگر آرامش او به سبب قهرى مانند باد وغير آن از بين برود ودچار اضطراب شود وذكر را بگويد، نمازش صحيح است.

سجود

در هر ركعت دو سجده واجب است كه باهم ركن هستند با زياد يا كم نمودن هردو عمداً يا سهواً نماز باطل مى‌شود، ولى با زيادى وكمى يك سجده از روى سهو نماز باطل نمى‌شود، ومفهوم سجده با گذاردن پيشانى بر زمين تحقق مى‌يابد وبايد به قصد عبوديت براى خداى متعال و با خشوع وخضوع در پيشگاه مولاى حقيقى توأم شود.

در سجده چند چيز واجب است:

اول: در سجده بايد كف دو دست ودو زانو ودو انگشت بزرگ پاها را بر زمين بگذارد و واجب است كف دستهارا بر زمين بگستراند و اگر نتواند كف دستها را بر زمين بگذارد، پشت آن را چنين نمايد و چنان‌چه كفها قطع شده باشد بنابراحتياط واجب، نزديكترين قسمت دست به كف را بر زمين بگذارد و سجود با سر انگشتان دست نيز بر پشت انگشتان بسته صحيح نيست. در سجده پيشانى فراگيرى آن واجب نيست بلكه مسماى آن كافى است نيز لازم نيست بر آنچه سجده مى‌كند جمع باشد، بلكه اعضاى آن اگرچه متفرق باشد ولى فاصله آن‌ها زياد نباشد كافى است، مثل‌