طى بودند يغوث را برداشتند و آن چنان دست بدست مى‌آمد تا ببنى مراد رسيد و بنى ناجيه خواستند كه آن را از ايشان بستانند ايشان پناه ببنى الحارث آوردند و آن بت در ميان ايشان بماند، و اما يعوق بنى كهلان بعبادت او مشغول شدند و بطريق ارث ببنى همدان رسيد، و اما نسر بنى خثعم بعبادت آن قيام مينمودند، و اما سواع آل ذى الكلاع پرستش آن ميكردند، و از عطا و قتاده و ثمالى روايت است كه جميع اوثان از قوم نوح بعرب رسيدند ودّ بدومة الجندل و سواع برهاط هذيل و يغوث ببنى غطيف كه از بنى مراد بودند و يعوق به همدان و نسر بآل ذى الكلاع قبيله حمير و اما لات بثقيف افتاد و عزى بسليم و غطفان و جشم و نضر و سعد كه بنى بكر بودند و امامنات بقديد و اما اساف و نائله و هبل باهل مكه و اساف برابر حجر الاسود بود و نائله مقابل ركن يمانى و هبل در جوف كعبه و آن دوازده گز بود، القصه نوح عليه السّلام بخداى تعالى مناجات كرد كه خداوندا اكابر قوم اصاغر را گفتند كه دست از اين بتان باز مداريد.

(٢٤)- وَ قَدْ أَضَلُّوا و بتحقيق كه گمراه كردند اين اكابر كَثِيراً بسيارى را از ضعفه وادانى يعنى نه همين قوم حاضر را گمراه ساختند بلكه فرق ديگر را كه قبل از اينها بودند نيز گمراه گردانيدند و آنها را بر عبادت اصنام راسخ و ثابت گردانيدند، و گويند كه مراد كثرت اتباع زمان حالست يعنى رؤسا همه اين مردمان را كه متصف بكثرت‌اند اضلال كردند، و ميتواند بود كه ضمير راجع ببتان باشد مثل قوله تعالى‌ رَبِّ إِنَّهُنَّ أَضْلَلْنَ كَثِيراً يعني بتان باعث اضلال ايشان شدند.

وَ لا تَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلَّا ضَلالًا عطف است بر إِنَّهُمْ عَصَوْنِي‌ اى قال رب انهم عصونى و لا تزد الظالمين الا ضلالا، كقولك قال زيد نودى للصلوة و صل في المسجد، و ضلال بمعنى هلاكتست كقوله تعالى‌ إِنَّ الْمُجْرِمِينَ فِي ضَلالٍ وَ سُعُرٍ پس معنى آنست كه نوح عليه السّلام گفت اى پروردگار من ميفزاى ستمكاران را مگر هلاكت و عقاب و گويند مراد بضلال تخليه ايشانست و منع الطاف از ايشان يعنى روا مدار مگر فرو گذاشتن ايشان در باديه خذلان و باز گرفتن الطاف از ايشان بجهت تصميم ايشان بر كفر و وقوع يأس از ايمان ايشان، و شايد كه مراد بضلال فتنه و بليه باشد در مال و ولد و ساير مصالح دنيا نه در امر دين نه آنكه مراد اضلال او سبحانه باشد ايشان را از ايمان و امر حق زيرا كه اين نه از فعل حكيم است تعالى عن ذلك علوا كبيرا (٢٥)- مِمَّا خَطِيئاتِهِمْ‌ ماء مزيده بجهت تأكيد و تفخيم است يعنى بتحقيق و يقين كه از جهت گناهان ايشان‌ أُغْرِقُوا غرقه شدند بطوفان‌ فَأُدْخِلُوا ناراً پس در آورده شدند