تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٣٤١ - سوره الهمزة(١٠٤) آيات ١ تا ٩
بعدد هر كه استهزاء بمحمد و اصحاب او كرده ده حسنه از براى او بنويسد، و ابو بصير از ابو- عبد اللَّه عليه السّلام نقل نموده كه هر كه وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ الخ در فرايض قرائت كند درويشى از او زايل شود و روزى بر وى فراخ گردد و از مردن بد ايمن گردد.
و بدانكه حقتعالى بعد از اجمال خسران در سورة العصر تفصيل آن مىكند در اين سوره و مىگويد كه:
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ آوردهاند كه اخنس بن شريق ثقفى غيبت رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم گفتى در حضور وليد بن مغيره و وليد از آن مبتهج و مسرور شدى و در غيبت با او شريك گشتى و چون رسول بر ايشان بگذشتى بدست و چشم بر وى طعنه زدندى و هر يك بدون يكديگر نيز با اهل كفر و عناد باين عمل قبيح ارتكاب نمودندى حق سبحانه درباره ايشان فرمود.
(١)- وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ و اى بر هر غيبت كننده در خفيه و طعنه زننده در مواجهه ويل علم دركهايست از دركات دوزخ يا نام چاهى است در آن يا كلمه عذاب است و تنوين از براى تعظيم اى ويل عظيم، و بنا بر اين اختصاص نكرده بوصف مقدر باشد كه از تنوين معلوم ميشود و هُمَزَةٍ بمعنى كسر از اعراض مردمانست و غض از اغتياب ايشان و لُمَزَةٍ بمعنى طعن كردن در ايشان و بناء فعله دال است بر آنكه همزه و لمزة از عادت ايشان بود چون لعنه و ضحكه كه مستعمل نيست مگر در مكثر متعود، و گويند همز طعن است بمواجهه و لمز غيبت است در غير مواجهه بر عكس معنى اول و اين قول حسن است و ابى عاليه و عطا از ابن زيد نقل است كه همز طعن و ضرب است بدست و لمز طعن بزبان و چشم، و گويند اين آيه درباره امية بن خلف نازل شده كه هميشه بهمز و لمز حضرت رسالت پناه صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم مشغول بودى و بر هر تقدير خصوص سبب نفى ما عدا نمىكند پس آيه شامل هر كسى باشد كه جامع اين صفت باشد و قوله:
(٢)- الَّذِي جَمَعَ مالًا بدل است از كل و مجرور المحل و نمىتواند بود كه صفت همزه باشد بجهت آنكه مطابقه در تنكير و تعريف از شروط موصوف و صفت است و اينجا منتفى است پس معني آنست كه واى مر آن كسى را كه گرد كرد مال را وَ عَدَّدَهُ و شمرد آن را مرة بعد اخرى، يا شماره آن را نگاهداشت بجهت شدت محبت و فرط تعلق او بآن يا آن را عدتى و آلتى گردانيد كه بآن دفع حوادث كند و دشمن را مقهور گرداند يا آن را معد و آماده ساخته براى رسيدن نوازل و حوادث بآن كما
قال علي عليه السّلام بشر مال البخيل بحادث او وارث
و ميتواند بود كه اسم