(١٤)- وَ إِنَّ الْفُجَّارَ و بدرستى كه بدكاران كه منكر بعث‌اند لَفِي جَحِيمٍ‌ در دوزخ اند، اين بيان آن چيزيست كه حفظه اعمال را بجهت آن مينويسند و تهويل و تشوير مر مشركان را و لطف مر اهل ايمان را پس در صفت فجار ميفرمايد كه:

(١٥)- يَصْلَوْنَها در آيند بدوزخ و ملتزم آن باشند يَوْمَ الدِّينِ‌ در روز حساب كه روز قيامت است.

(١٦)- وَ ما هُمْ‌ و نيستند فجار عَنْها از دوزخ‌ بِغائِبِينَ‌ گمشدگان بجهت خلود ايشان در آن يعنى هميشه در آن باشند و بيرون نيايند، و نزد بعضى معنى آنست كه قبل از دخول در دوزخ از آن غايب نبودند زيرا كه پيوسته سموم آن را در قبور مى‌يافتند، و بدانكه نميتواند بود كه مراد بفجار عصات اهل ايمان باشند زيرا كه باجماع و نص و دليل عقلى ثابت شده كه اهل كبيره از مسلمانان مخلد نخواهند بود در دوزخ، مرويست كه فضيل هر گاه اين آيه ميخواند مى‌گفت (ما أشدها من آية على الغافلين) سخت‌ترين آيتى بر غافلان اين آيتست، پس بر سبيل استهوال و استعظام روز قيامت مى‌فرمايد كه:

(١٧)- وَ ما أَدْراكَ‌ و چه دانا ساخت ترا يعنى چه دانى تو كه‌ ما يَوْمُ الدِّينِ‌ چيست روز حساب و جزاء.

(١٨)- ثُمَّ ما أَدْراكَ‌ پس چه دانا گردانيد و بچه دانستى كه‌ ما يَوْمُ الدِّينِ‌ چيست روز شمار، تكرار جهت تعجب و تفخيم شأن آن روز است يعنى كنه او را هيچكس نداند و علم هيچ عالم و فهم هيچ دراك بآن نرسد، و گويند كه معنى آنست كه تو چه مى‌دانى آن چيزى را كه در روز جزاء است از انواع نعم براى اهل جنت و چه مى‌دانى آن چيزى را كه در آن روز است از اصناف عذاب و نكال براى اهل نار.

(١٩)- يَوْمَ لا تَمْلِكُ نَفْسٌ‌ روزى كه مالك نشود هيچ نفسى‌ لِنَفْسٍ‌ براى هيچ نفسى‌ شَيْئاً چيزى را از منفعت و رفع ضرر، يعنى هيچكس نتواند كه بقوت و قدرت خود نفعى بكسى رساند و از او دفع عذاب كند.

وَ الْأَمْرُ يَوْمَئِذٍ لِلَّهِ‌ و حكم و فرمان در آن روز مر خداى راست در جزاء و ثواب و عفو و انتقام، و اذن شفاعت دهد آن را كه خواهد در حق هر كه خواهد بدون اذن او هيچ كس نتواند كه شفاعت اهل عصات كند اين تقرير است براى شدت احكام و احوال آن روز و