فَكِيدُونِ‌ پس كيد و حيله كنيد با من، اين تقريعست مر ايشان را و آثار عجز ايشان يعنى حيله ايشان با خداى پيش نرود و بمكر و فريب عذاب از خود دفع نتوانند كرد.

(٤٠)-

وَيْلٌ‌ شدت غم و غصه‌ يَوْمَئِذٍ در آن رو لِلْمُكَذِّبِينَ‌ مر تكذيب كنندگان را است كه بحيله از عذاب نتوانند رهيد، و بعد از ذكر احوال كافران و عاصيان بيان احوال مؤمنان و مطيعان ميكنند كه:

(٤١)- إِنَّ الْمُتَّقِينَ‌ بدرستى كه متقيان و پرهيزكاران از شرك و عصيان‌ فِي ظِلالٍ‌ در سايه‌هاى درختان بهشت باشند وَ عُيُونٍ‌ در كنار چشمهاى آب.

(٤٢)- وَ فَواكِهَ‌ و در ميان ميوه‌ها مِمَّا يَشْتَهُونَ‌ از آنچه آرزو كنند مرفه الحال و فارغ البال.

(٤٣)- كُلُوا اين در موضع حال است از ضمير متقين در ظرف كه آن فى ظلال است اى هم مستقرون فى ظلال مقولا لهم ذلك يعنى متقيان در سايه‌هاى بهشت قرار گيرندگان باشند در حالتى كه خزنه جنت ايشان را گويند كه بخوريد اين ميوه‌ها را وَ اشْرَبُوا و بياشاميد اين آبها را هَنِيئاً خوردنى و آشاميدنى گوارنده باطيب نفس و التذاذ كه مصونست از شوائب اذيت و سوء عاقبت‌ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ‌ بسبب آنچه بوديد كه عمل ميكرديد در دنيا.

(٤٤)- إِنَّا كَذلِكَ‌ بدرستى كه ما همچنين‌ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ‌ پاداش ميدهم اهل احسان را در عقيده و عمل، و ميتواند بود كه اينكلام ابتداى اخبار باشد از جانب حق سبحانه و مخاطب حضرت رسالت صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم باشد در دنيا، يا خطاب باشد باهل بهشت در آخرت بر طريق سابق و امر مذكور در اكل و شرب بر سبيل اباحت است، و بعضى گفته‌اند كه امر بر حقيقت خود است و مراد حق سبحانه در اين آنست كه اى متقيان البته اكل و شرب نمائيد و ايشان چون دانسته باشند كه اكل و شرب مراد حق سبحانه است سرور ايشان بيشتر گردد و ميل ايشان در اكل و شرب زياده شود پس اراده او سبحانه مستلزم عبث نباشد.

(٤٥)- وَيْلٌ‌ چاه قيح و دم‌ يَوْمَئِذٍ در آن روز لِلْمُكَذِّبِينَ‌ مر اهل تكذيب راست كه بنعيم بهشت نميگروند و آن را باور ندارند.

(٤٦)- كُلُوا اين در موضع حالست از مكذبين اى الويل ثابت لهم فى حال ما يقال لهم كلوا يعني كلمه عذاب ثابتست مر مكذبان را در حالتى كه خزنه دوزخ ايشان را گويند كه بخوريد اى مكذبان نعيم فاني دنيا را وَ تَمَتَّعُوا و برخوردار شويد قَلِيلًا زمانى اندك‌ إِنَّكُمْ مُجْرِمُونَ‌