فرمود وى را بغايت دشمن گرفتند و بجهت تعاون با يكديگر بر دفع آن حضرت رابطه دوستى و محبت در ميان ايشان پيدا شد و كينهاى ديرينه كه با يكديگر داشتند از سينه‌هاى خود بيرون كردند و بموجب (عند الشدائد تذهب الاحقاد) با يكديگر اتحاد ورزيدند و متفق شده گفتند كه بهشت مخصوص است بما و هر كه متدين بدين ما نيست به بهشت نخواهد رفت پس باتفاق با يكديگر كمر عداوت آن حضرت ص بر ميان بستند و بر مجادله و منازعه مناظره آن حضرت متفق گشتند كما قال اللَّه تعالى‌ وَ قالُوا عطفست برود و ضمير راجع باهل كتابست كه يهود و نصارى‌اند يعنى گفتند يهودان و ترسايان‌ لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ هرگز داخل نشود ببهشت‌ إِلَّا مَنْ كانَ هُوداً مگر آن كسى كه باشد يهودى‌ أَوْ نَصارى‌ يا نصرانى هود جمع هايد است چون عايد و عود و توحيد اسم مضمر و جمع خبر باعتبار لفظ و معنى اسم موصول است و قول اكثر و اشهر ميان اهل تفسير بلكه صحيح و معتبر پيش ايشان معنى آيه آنست كه گفتند يهود در بهشت نرود مگر يهودان و ترسايان گفتند كه در بهشت داخل نشود مگر نصارى بجهت آنكه ميان اين دو فرقه تعادى بود و هميشه يكديگر را تضليل ميكردند و آيتى كه بعد از اين مى‌آيد مؤيد و مصحح اين قول است و بنا بر اين تلفيف ميان قول يهود و نصارى بجهت اعتماد است بر فهم سامع كه رد هر فرقه كند بقول خودش و مانند اين است آيه‌ وَ قالُوا كُونُوا هُوداً أَوْ نَصارى‌ تِلْكَ‌ اين آرزوى مذكور كه دعوى عدم نزول خير است از خدا بر مؤمنان و تمناى رد ايشان بكفر و عدم دخول غير يهود و نصارى در جنت‌ أَمانِيُّهُمْ‌ آرزوهاى يهودان و ترسايان است و ميتواند بود كه مشار اليه تلك قول اخير باشد و جمع خبر بنا بر حذف مضاف در اسم اشارة و تقدير اينكه امثال‌ تِلْكَ أَمانِيُّهُمْ‌ يعنى امثال اين نوع آرزوها كه عدم دخول غير يهود و نصارى است در بهشت امانى يهود و ترسايانست و اين جمله اعتراضيه است و امانى جمع امنية است ماخوذ از تمنى و در اصل امنويه بوده چون اضحوكه و اعجوبه كه واو به يا قلب شده و ضمه بكسره بدل گشته و گويند امانى بمعنى اكاذيب و اباطيل است بلغت قريش و يا ماخوذ است از (تمنى كتابا اى تلاه) يعنى اين اقاويل و يا تلاوت ايشان است‌ قُلْ‌ بگو اى محمد ص در جواب ايشان كه‌ هاتُوا بُرْهانَكُمْ‌ بياريد حجت خود را بر دعوى اختصاص شما بدخول جنت‌ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ‌ اگر هستيد راستگويان در قول خود چه هر قولى كه لا عن دليل باشد غير ثابت و غير مسموع است كما قيل (من ادعى شيئا بلا حجة