متعدى بيك مفعول است كقوله تعالى‌ وَ جَعَلَ الظُّلُماتِ وَ النُّورَ سيم بمعنى صير و اين متعدى بدو مفعول است كقوله‌ جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِراشاً و تصيير بفعل ميباشد و بقول و بعقد فعلى مانند (جعلت الفضة خاتما) و قولى مثل (جعلت زيدا اميرا) و اعتقادى چون (جعلت زيدا عالما) و معنى تصيير ارض را فراش آنست كه بعضى از جوانب آن را از ميان آب بيرون آورده و ظاهر ساخته با آنكه آب بحسب طبع محيط همه آن بود و آن را متوسط گردانيده ميانه صلابة و لطافة تا آنكه مهيا و مستعد شده براى نشستن و خواب كردن بندگان بر آن مانند فراش مبسوط و اين مستدعى آن نيست كه زمين مسطح باشد زيرا كه كرويه شكل آن باعظم حجم و اتساع جرم آن ابا ندارد از افتراش بر آن و سما عبارتست از قبه مضروبه و آن اسم جنس است كه بر واحد و متعدد صادق ميآيد مانند دينار و درهم و نزد بعضى جمع سمائة است و بناء مصدر است كه مبنى بآن تسميه يافته است خواه بيت باشد يا قبه يا خيمه و منه (نبى على امرأته) زيرا كه عرب هر گاه متزوج مى‌شود بزنى ضرب خيمه جديد مى‌كند بر او و در خبر است كه چون حقتعالى اراده آن فرمود كه آسمان و زمين را بيافريند جوهرى سبز خلق فرمود مقابل هفت آسمان و هفت زمين و بعد از آن به نظر هيبة در آن نگريست آن جوهر آبى لرزان شد و بخارى و كفى از تموج و اضطراب آن پديد آمد هفت طبقه آسمان را از بخار آن بيافريد و هفت طبقه زمين را از آن كف ايجاد نمود كه عرض آن بمقدار ارض مكه بود و بعد از آن آن را از تحت مكه بيرون آورد و در اقطار عالم منتشر ساخت و نعم ما قيل فيه‌

كفيرا منبسط سازد كه آن فرشى است بس زيبا		بخارى را بر افروزد