پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله فرموده كه بعد از مضي‌ء سه روز از ماه رمضان صحف ابراهيم نازل شده و بعد از مضى يك شب از آن انجيل عيسى فرود آمده و بعد از مضى هيجده روز زبور داود نزول نموده و بعد از مضى بيست و چهار روز قرآن بر محمد فرود آمده و همين روايت را بعينه عياشى از ابى عبد اللَّه روايت كرده و گويند مراد بقوله‌ أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ‌ انزال آنست در فرض و ايجاب صوم بر بندگان پس فيه بمعنى فى فرضه باشد كما يقول (انزل فى الزكاة كذا اى فى فرضها) بعد از آن وصف قرآن كرده بقوله‌ هُدىً لِلنَّاسِ وَ بَيِّناتٍ‌ اين هر دو حالند از قرآن يعنى منزل شده است در ماه رمضان قرآن در حالتى كه راه نماينده است مردمان را باعجاز خود از ضلالت و كفر و دلالتهاى روشن است‌ مِنَ الْهُدى‌ از حلال و حرام‌ وَ الْفُرْقانِ‌ و از حدود و احكام و ساير شرايع اسلام كه جدا كننده است ميان حق و باطل از ابى عبد اللَّه مرويست كه قرآن جمله كتاب است و فرقان محكم واجب العمل‌ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ‌ پس هر كه حاضر باشد از شما اى مكلفان يعنى مقيم بلد بود الشَّهْرَ در ماه رمضان يا هر كه مشاهده كند از شما هلال شهر را فَلْيَصُمْهُ‌ پس بايد كه روزه دارد در آن ماه اصل كلام (فمن شهد فيه فليصمه) است لكن در اول وضع مظهر در موضع مضمر شده بجهت تعظيم و نصب شهر بر ظرفية است و حذف جار و نصب ضمير ثانى بر اتساع و بنا بر آنكه معنى اين باشد كه هر كه مشاهده كند هلال رمضان را بايد كه روزه دارد پس الشهر مفعول به خواهد بود بر حذف مضاف كقولك (شهدت الجمعة اى صلاتها) و مصداق قول اول است رواية زراره از ابى جعفر ع در حينى كه او را از اين آيه سؤال كردند فرمود

من شهد رمضان فليصمه و من سافر فليفطر

و نيز از أمير المؤمنين عليه السّلام و ابن عباس و مجاهد و جمعى از مفسرين مرويست كه‌

من شهد الشهر بان دخل عليه الشهر و هو حاضر فعليه ان يصوم الشهر كله‌

و صاحب كنز در تفسير اين آيه فرموده كه‌ فَمَنْ شَهِدَ عام است و باحاديث صحيحه متواتره مخصوص شده بكسى كه او را شرايط وجوب صوم حاصل باشد از بلوغ و عقل و خالى بودن از حيض و نفاس و بعد از آن گفته كه الشهر هاد فيصمه هر دو منصوبند بر ظرفية و در قول كسانى كه ميگويند شهد از مشاهده ماخوذ است بمعنى معاينه پس شهر مفعول به باشد نظر است زيرا كه مسافر و مريض نيز مشاهده هلال ميكنند و حال اينكه صوم بر ايشان واجب نيست و جواب از اين گفته‌اند كه هر دو بذكر مخصوص شده‌اند در آيه سابقه و لا حقه اما شامل حايض و شبه آن نيز هست و جواب از اين آنست كه عموم آن باحاديث و روايات صحيحه متواتره خاص گشته بغير ايشان (انتهى كلامه) و بدانكه اين ماه را دو حرمتست حرمت رمضان و حرمت قرآن كه‌ شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ‌ و آن را دو عصمت است عصمت از شيطان و عصمت از نيران كما

فى الحديث‌ يصفد فيه مردة الشيطان و يغلق فيه ابواب‌