تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٣١٤ - سوره البقرة(٢) آيات ١٤٠ تا ١٤٩
مغموم و مهموم بود و آخر نيمشب برخواست و در آسمان مينگريد منتظر اينكه حق تعالى او را در اين امر فرجى و فرحى دهد چون روز شد و وقت نماز ظهر رسيد در مسجد بنى سالم بنماز ظهر مشغول شد و چون دو ركعت نماز بگذارد جبرئيل نازل شد و بازوى مبارك آن حضرت را بگرفت و بجانب كعبه متحول ساخت و اين آيه بر او فرود آمد كه قَدْ نَرى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّماءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضاها فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ پس آن حضرت دو ركعت را بجانب بيت المقدس و دو ركعت را بجانب كعبه يهود گفتند ما وَلَّاهُمْ عَنْ قِبْلَتِهِمُ الَّتِي كانُوا عَلَيْها و زجاج گفته كه مامور شدن پيغمبر بصلاة بجانب بيت المقدس بجهة آن بود كه عرب بسيار الفت گرفته بودند بمكه و بيت الحرام بجهت اداى حج پس حق سبحانه خواست كه امتحان مردمان كند بغير آنچه مالوف ايشان باشد تا ظاهر گردد كه كس تابع رسول صلّى اللَّه عليه و آله ميشود و كدام پيروى او نميكنند (انتهى كلام صاحب المجمع) و در كنز العرفان بعد از ذكر اقوال مذكوره آورده كه وجه اينكه توجه بكعبه صراط مستقيم است آنست كه توجه بآن غير مايل است بقبله يهود كه بيت المقدس است در جانب غرب و نه بقبله نصارى كه مشرق است چه يمين و شمال مضلند زيرا كه توجه بآنها مظنه عبارتست مر شمس را و در آيه دلالت است بر جوار نسخ و وقوع آن بعد از آن بيان فضل امت مرحومه ميكند بر ساير امم بقوله وَ كَذلِكَ اشارت است بمفهوم آيه متقدمه يعنى هم چنان كه گردانيديم شما را راه يافتگان بصراط مستقيم يا هم چنان كه قبله شما را افضل از قبلهاى ديگران گردانيديم جَعَلْناكُمْ گردانيم شما را أُمَّةً وَسَطاً گروهى برگزيده يا جمعى با عدالت كه مزكى شدهايد و عمل وسط در اصل اسم مكانيست كه مستوى باشد در آن مساحت از جوانب و بعد از آن مستعار شده براى خصال محموده بجهة وقوع آن از طرفى افراط و تفريط مانند جود كه ميانه اسراف و بخل است و شجاعة كه ميان تهور و جبن است و بعد از آن اطلاق آن كردهاند بر هر چه متصف بخصال محموده باشد و واحد و جمع و تذكير و تانيث در او مساويست مانند ساير اسماء جنسى كه بآن وصف كرده ميشود و استدلال كردهاند به اينكه اجماع امت حجت است زيرا كه اگر در آنچه در آن اتفاق بر آن كردهاند باطل باشد منثلم شود عدالت ايشان پس بيان علت جعل مذكور ميكند بقوله لِتَكُونُوا يعنى شما را گروهى با عدل گردانيديم و يا برگزيديم تا باشيد شُهَداءَ گواهى براى انبياء عَلَى النَّاسِ بر مردمانى كه منكر نبوةاند وَ يَكُونَ الرَّسُولُ و تا باشد فرستاده من يعنى محمد عَلَيْكُمْ بر راستى شما شَهِيداً گواهى معدل و مزكى ملخص كلام آنست كه تا بدانيد بتامل صحيح در آنچه منصوب شده براى شما از حجج و منزل گشته بر شما از كتاب كه حق