تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٢٥٩ - سوره البقرة(٢) آيات ١١٠ تا ١١٩
نزديك خداى يا ثواب آن را يابيد از نزديك وى إِنَّ اللَّهَ بدرستى كه خداى تعالى بِما تَعْمَلُونَ بآنچه ميكنيد از خيرات و مبرات و ساير عبادات بَصِيرٌ بينا است پس آن نزد او سبحانه ضايع نخواهد بود بلكه ثواب آن را اضعافا مضاعفة بشما خواهد رسانيد و در خبر است كه هر كه يك لقمه نان يا يك خرما بصدقه بدهد حقتعالى آن را پرورش دهد تا چندان شود كه كوهى عظيم لقوله تعالى يَمْحَقُ اللَّهُ الرِّبا وَ يُرْبِي الصَّدَقاتِ و در روايت آمده كه اگر مؤمنى يا مؤمنه از سراى دنيا بدار عقبى رحلت نمايد هم چنان كه مردمان ميگويند (ما ذا خلف) چه باز پس گذاشته فرشتگان گويند (ما ذا قدم) چه از پيش فرستاده و مروى است كه چون فاطمه زهرا بجوار ايزدى پيوست امير المؤمنين عليه السّلام بر سر قبر او رفت و اين دو بيت در مرثيه او بر زبان راند
لكل اجتماع من خليلين فرقة. و كل الذى دون الفراق قليل. و ان افتقادى فاطما بعد احمد. دليل على ان لا يدوم خليل
و بعد از آن ببقيع رفته بر اهل قبور سلام كرد باين عبارت كه
السلام عليكم يا اهل القبور اموالكم قسمت و دياركم سكنت و نساؤكم نكحت
اى اهل قبور مالهاى شما را كه گذاشته بوديد قسمت كردند و در خانههاى شما نشستند و زنان شما را بنكاح درآوردند
(هذا ما عندنا فما عندكم)
اين خبر هست از نزد ما پس نزد شما چه خبر هست هاتفى آواز داد كه
(ما اكلنا ربحنا و ما قدمنا وجدنا و ما خلفنا خسرنا)
آنچه خورديم سود كرديم و آنچه از پيش فرستاديم يافتيم و آنچه گذاشتيم زيان كرديم و بروايتى ديگر آواز آمد كه
ان خير الزاد التقوى
بدرستى كه بهترين توشه براى آخرت پرهيزكارى است در راه خدا و جد و جهد نمودن در عبادت مالى و بدنى پس عاقل آنست كه بر جمع مال اهتمام ننمايد بلكه خود را از آن محفوظ ساخته حقوق آن را به مستحقان رساند تا در قيامت تاسف و تحسر نخورد و بجهت آن بدرجه عظمى و مرتبه قصوى رسد و اگر نه در دنيا موجب عدم راحت و رفاهيت او خواهد بود و باعث انواع مشقت و كلفت و در عقبى سبب حسرت و ندامت و در حديث نبوى ص آمده كه
اشد ندامة من كان له مال و لم يخرج حقوقه و مات و انتقل الى وارثه و اخرج حقوقه و اذا كان يوم القيمة يوضع ماله على الميزان و يؤمر الى جهنم بسبب ماله و يؤمر الوارث الى الجنة بسبب مال غيره
ترجمه حديث آن است كه سختترين ندامت و حسرت آنست كه شخصى را مالى باشد و اداء حقوق آن نكند پس بميرد و آن مال منتقل بوارث آن شود و آن وارث حقوق آن را ادا كند و چون روز قيمة باشد مال او را در ميزان عمل او نهند و بجهت آنكه اخراج حقوق آن نكرده باشد وى را بدوزخ امر كنند و وارث او را كه اداى حقوق آن مال كرده باشد به بهشت برند بسبب مال غير خودش و در بعضى تفاسير آوردهاند كه قبل از مبعث ميان يهودان و ترسايان مخالفت و منازعه عظيم بود و چون رسول ص مبعوث شد و نسخ شرع ايشان