تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١٧٨ - سوره البقرة(٢) آيات ٤٠ تا ٤٩
و از صادق عليه السلام منقولست كه
(ما يمنع احدكم اذا دخل عليه غم من غموم الدنيا ان يتوضأ ثم يدخل المسجد فيركع ركعتين يدعوا اللَّه فيها اما سمعت قول اللَّه تعالى وَ اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ)
يعنى چه منع مىكند يكى از شما را كه چون غمى از غمهاى دنيا باو برسد وضو سازد و در مسجد رود و دو ركعت نماز بگذارد و در آن دعا كند تا حقتعالى رفع غم او نمايد چه او سبحانه فرموده كه وَ اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ و گويند چون در افعال قلوب هيچ فعلى اعظم از صبر نيست از اين جهت حقتعالى باستعانت بآن امر فرموده مرويست كه شخصى در سفر نزد ابن عباس آمد و او را اخبار كرد از فوت برادرش برخواست و گفت إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ و از جاده دور شد و دو ركعت نماز بگذارد و بسيار در آن مكث فرمود و بعد از آن نزد راحله خود آمد و گفت وَ اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ وَ إِنَّها بدرستى كه استعانة بصبر و صلاة لَكَبِيرَةٌ هر آينه بزرگ و دشوار و گرانست و اكثر مفسران بر آنند كه ضمير راجع بصلوتست و بنا بر تخصيص آن برد ضمير بآن جهت عظم شان او است و بجهت آن كه مستجمع انواع صبر است و يا راجع بجمله آنچه بآن مامور شدهاند و از آن منهى گشتهاند يعنى بدرستى كه نماز با همه امور ماموره و منهيه گران و شاقست لقوله تعالى كَبُرَ عَلَى الْمُشْرِكِينَ ما تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ يعنى گران و دشوار است بر مشركان آنچه ايشان را بآن دعوت ميكنى إِلَّا عَلَى الْخاشِعِينَ مگر بر متواضعان و فروتنان از خوف خدا و آرام گرفتگان بطاعت او و اينها مؤمنانند كه نفسهاى ايشان به پرستش او سبحانه و باوامر و نواهى او مرتاض و معتاد شدهاند و معذلك در مقابله رياضات نفس عطيات و افاضات از جانب واهب العطيات بديشان رسيده و ميرسد و بجهت اين صبر و صلاة و ساير امور شاقه كه بآن مأمورند بر ايشان سهل و آسانست و خشوع بمعنى اخباتست و منه (الخشعة للرملة المتطامنة) و خضوع معنى لين و انقياد است و لهذا خضوع بجوارح است و خشوع بقلب و از مجاهد نقلست كه مؤمنان چون متيقناند برسيدن بثواب طاعات و بمرتبه عاليه كه در بهشت نامزد ايشان است عبادت بر ايشان دشوار نمىنمايد مانند شخصى كه متجرع شود بمزارت دوا باميد نيل شفا و بجهت اينست كه بزوال نعم دنيويه و جاه فانيه از راست و حكومت مضطرب نميشوند و مرتبه عاليه باقيه را منظور نظر داشته از زوال امور دنيويه حقيره فانيه متاسف و محزون نميگردند و از عبادات و طاعات اصلا ملال نميگيرند و لهذا أمير المؤمنين و امام المتقين و ساير ائمه معصومين عليه السّلام شبانروزى هزار ركعت نماز ميگذاردند و اكثر اوقات بروزه ميبودند و حج متعدد ميكردند و با وجود اشتغال أمير المؤمنين عليه السّلام بجهاد ترك آن نميفرمود و حق سبحانه در صفة ايشان ميفرمايد كه الَّذِينَ يَظُنُّونَ خاشعان آنانند كه توقع دارند يا بيقين مىدانند أَنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ آنكه