مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٣٨ - سوسیالیسم

مادی میداند [١] مبارزه انسان را همیشه مبارزه طبقاتی میداند. به نقل «شاله» در جزوه سرمایه داری و سوسیالیسم صفحه ٤٥، مارکس میگوید:

مبارزه طبقاتی مهمترین و اساسیترین حوادث تاریخ است.

علیهذا اول باید زمینه مبارزه طبقاتی به وجود بیاید. این زمینه را تکامل ابزار تولید ایجاد میکند. تکامل ابزار تولید سبب میشود که منافع به طبقه خاصی اختصاص پیدا کند؛ طبقات محروم علیه آنها به مبارزه برمیخیزند.

ولی از نظر ما آنچه انسان را برمیانگیزد تنها منافع مادی نیست، منافع مادی یکی از علل جنبش انسانهاست. به عقیده ما انسانهای عالی انگیزهشان امور مادی نیست. پس تضاد اجتماعی و تکامل اسباب تولید که سبب این تضاد میشود یکی از اسباب انقلابهاست، بلکه احیاناً میتوان بشر را علیه طغیان خودش برانگیخت و واداشت. علیهذا سوسیالیسم مارکس صد درصد با واقعیت تطبیق نمیکند، پس نمیتوان آن را سوسیالیسم علمی خواند.

صفحه ١٦:

مفهوم مالکیت مشترک یا اشتراکی برای مشخص ساختن سوسیالیسم کافی نیست. تجربه نشان داده است که مالکیت ابزار تولید ممکن است اشتراکی باشد بدون آنکه جامعه سوسیالیستی شود. مفهوم مالکیت اجتماعی به نظر ما ارجحیت دارد. برای آنکه مالکیت اشتراکی باشد کافی است که ابزار تولید به هیئت اجتماع تعلق داشته باشد، و برای آنکه مالکیت اجتماعی گردد، نه فقط باید ابزار تولید متعلق به هیئت اجتماع باشد بلکه باید در خدمت اجتماع به کار افتد. به عبارت دیگر ابزار تولید یا به تعبیری که درمانیفستآمده است «کار متراکم» نباید جز وسیلهای برای بسط و استغنا و تقویت اعمال حیاتی زحمتکشان باشد. باری، تعلق داشتن به هیئت اجتماع الزاماً بدان معنی نیست که مورد مالکیت در خدمت