مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٦٠ - پرسش و پاسخ

مسئول است یا مسئول نیست؟ در اینجا فقها مسئله تسبیب و مباشرت را طرح میکنند، میگویند در باب ضمان یک وقت انسان ضامن چیزی است که بالمباشره مرتکب شده و یک وقت ضامن چیزی است که بالتسبیب مرتکب شده یعنی در قضیه سببیت دارد. آنوقت راجع به سببیت بحثهایی دارند که من باید با حضور ذهن بیشتری بحث بکنم، ببینیم که بیمه مسؤولیت تا چه حدود با موازینی که فقها گفتهاند تطبیق داده میشود.

مسئله اجباری بودن بیمه شخص ثالث که کسی دلش نمیخواهد بیمه کند ولی دولت مجبور میکند، مسئله علیحده است و به ماهیت بیمه مربوط نیست. در ازدواج اجباری هم این مسئله هست، مسئله اجبار است.

سؤال: بسیاری از مؤسسات فنی، تأسیسات یک ساختمان را برای مدت یک سال گارانتی میکنند. میگویند ما در سال فلان مبلغ میگیریم، هر عیبی در تأسیسات شما پیدا شد آن را رفع میکنیم. ممکن است در تمام سال هیچ عیبی بروز نکند و ممکن است بیش از آنچه آن مؤسسه دریافت کرده، برایش خرج ایجاد شود. یا بعضی از مؤسسات مشاور حقوقی با شرکتها قرارداد میبندند که ما در سال وکالت تمام دعواهای شما را میپذیریم و در مقابل فلان مبلغ میگیریم. هیچ معاملهای هم صورت نمیگیرد. آیا اینها همان بیمه است؟.

جواب: اولی عین بیمه است اما آنچه که راجع به وکیل دادگستری گفتید، در باب اجیر گرفتن است. انسان وقتی که کسی را اجیر میکند معنایش این نیست که تمام وقت از او استفاده کند، بلکه ممکن است کسی را اجیر کند برای اینکه اگر کاری برایش پیش آمد آن کار را انجام دهد. مثلًا اگر شما کلفتی در خانه داشته باشید ماهانه پولی به او میدهید برای اینکه هر وقت کار داشتید به او مراجعه کنید. ممکن است یک ماه هم با او کار نداشته باشید. این داخل در باب اجاره میشود.

- در این صورت وقت او را میگیریم.

نه، ممکن است شما او را به این صورت استخدام کنید که ما هر وقت کار داشتیم میآییم سراغت.